Aalst Carnaval test het publiek met AI-citaten van vicepremier Petra De Sutter. In Aalst verschijnt een quiz met echte en door algoritmen bedachte quotes. De actie start deze weken, vooruitlopend op het carnaval begin februari. Het doel is satire, maar het raakt ook aan de Europese AI-verordening en de gevolgen voor overheid en organisatoren.
Aalst speelt met AI-citaten
De carnavalsorganisatie laat mensen raden welke uitspraken van Petra De Sutter echt zijn en welke door een tekstgenerator zijn verzonnen. Het gaat om een eenvoudig spel, zowel online als rond het evenement. De Sutter is op het moment van schrijven vicepremier en minister van Telecommunicatie en Overheidsbedrijven in België. Met de quiz wil de organisatie prikkelen en het thema kunstmatige intelligentie meenemen in de satire.
Generatieve AI is software die automatisch tekst of beeld maakt op basis van voorbeelden. Bekende diensten zijn ChatGPT van OpenAI en Gemini van Google. Welke tool hier is gebruikt, is niet openbaar gemaakt. De kern is dat het publiek de grens tussen echt en nep leert herkennen.
De keuze voor citaten van een zittend bewindspersoon vergroot de aandacht. Het sluit aan bij de traditie waarin Aalst Carnaval actuele politiek op de hak neemt. Tegelijk verschuift de satire door AI van kostuums naar datamodellen. Dat maakt het bereik groter, maar ook de kans op misverstand.
Satire en risico op misleiding
AI-gegenereerde citaten kunnen buiten de context van carnaval gaan circuleren. Een screenshot zonder uitleg kan dan lijken op een echte uitspraak. Zeker op sociale media is de herkomst vaak onduidelijk. Duidelijke labels en korte toelichting helpen verwarring te voorkomen.
De organisatie kan dit beperken met een zichtbaar watermerk en een disclaimer bij elk citaat. Ook kan een vaste url naar de quiz worden vermeld. Zo blijft de context intact als beelden worden gedeeld. Dit zijn gangbare waarborgen bij satire met synthetische media.
Voor bezoekers is het goed om het bronspoor te checken. Staat de quote ook op een officiële website of in een persbericht? Ontbreekt de herleidbare bron, dan is voorzichtigheid nodig. Satire is vrij, maar misleiding is ongewenst.
Politiek doelwit en gevoeligheden
Petra De Sutter is een publiek figuur en dus vaak onderwerp van spot. Aalst heeft een lange traditie van scherpe satire over politici. Met AI-citaten komt er een nieuw middel bij. Dat vraagt zorgvuldigheid, juist omdat de vorm realistisch oogt.
In België gelden geen aparte verkiezingsregels voor satire, maar reputatieschade kan echt zijn. Organisatoren dragen verantwoordelijkheid voor uitleg en duiding. Voor politici geldt dat weerwoord en transparante communicatie werken. Dat houdt het debat fair en begrijpelijk voor het publiek.
Ook gemeenten kunnen geraakt worden door misinformatie rond evenementen. Snelle factchecks en heldere kanalen helpen. Stad Aalst kan bijvoorbeeld een pagina met context aanbieden. Zo blijft het onderscheid tussen humor en werkelijkheid duidelijk.
Europese AI-wet eist transparantie
De Europese AI-verordening (AI Act) verplicht tot duidelijke vermelding bij deepfakes en synthetische media. Dat geldt ook voor organisatoren die AI-content publiceren. De belangrijkste transparantie-eisen gaan gefaseerd in tussen 2025 en 2026, op het moment van schrijven. Ook de AVG blijft van kracht als persoonsgegevens worden verwerkt.
Voor niet-commerciële satire zijn de plichten lichter, maar labeling blijft de norm. Een korte tekst “synthetisch gegenereerd” of een herkenbaar pictogram volstaat. Wie een AI-model inzet, moet ook letten op auteursrecht en databronnen. Hergebruik van beschermde teksten kan anders problemen geven.
Overheden en organisatoren van publieke evenementen krijgen zo meer taken. Ze moeten processen inrichten voor checks, labeling en klachtenafhandeling. Dit raakt communicatie-afdelingen direct. Het verkleint de kans op misleiding en juridische risico’s.
Een deepfake is media-inhoud die met kunstmatige intelligentie is gemaakt of gemanipuleerd, zodat het echt lijkt terwijl het niet echt is.
Zo herken je nepquotes
Controleer de bron: staat de uitspraak op een officiële site of in een betrouwbaar medium? Let op stijlbreuken of woorden die de spreker normaal niet gebruikt. Komen datum en context niet overeen, dan is dat een signaal. Deel twijfelachtige citaten niet zonder extra check.
Kijk naar labeling en watermerken, zoals C2PA-informatie in beeldbestanden. Deze techniek helpt de herkomst vast te leggen. Niet elk platform toont die informatie goed. Maar het is een extra hulpmiddel naast gezond verstand.
Gebruik omgekeerd zoeken voor tekst en beeld. Zo zie je of de quote eerder opdook en in welke context. Vaak wijst een keten van herpublicaties zonder originele bron op iets kunstmatigs. Een duidelijke bron is nog steeds de beste graadmeter.
Media en labels in Benelux
Verschillende omroepen, zoals VRT en NOS, hanteren richtlijnen om AI-materiaal te labelen. Doel is transparantie richting publiek. Ook uitgevers sluiten aan bij initiatieven als C2PA van Adobe en partners. Daarmee wordt vastgelegd wie content maakte en hoe.
Voor satire gelden ruimere grenzen, maar de basis blijft gelijk: zeg wat echt is en wat niet. Dat voorkomt dat grappen worden aangezien voor nieuws. Ook helpt het om discussie te voeren over de inhoud, niet over de herkomst. Zo blijft vertrouwen in media en cultureel erfgoed overeind.
Voor lokale overheden en organisatoren is dit een leerproces. De Europese AI-verordening maakt transparantie verplicht en toetsbaar. De impact op overheid en cultuursector groeit mee met het gebruik van AI. Aalst laat zien dat humor en zorgvuldigheid samen kunnen gaan, mits goed uitgelegd.
