Meta rolt een nieuwe functie uit in Instagram waarmee Meta AI beelden kan maken op basis van andermans openbare foto’s. Gebruikers kunnen zo varianten genereren van een bestaande post, zonder toestemming van de maker. De optie staat in de Instagram‑app in Nederland en andere Europese landen, op het moment van schrijven. Dat roept vragen op over privacy, misbruik en regels uit de AVG en de Europese AI‑verordening.
Andermans foto als startpunt
Bij openbare posts verschijnt een AI‑optie die een nieuwe versie van het beeld laat maken. De assistent maakt bijvoorbeeld een andere stijl, achtergrond of compositie. Het originele bericht blijft staan, de nieuwe creatie komt in het account van de gebruiker die het startte. De maker van de oorspronkelijke foto krijgt doorgaans geen melding.
De functie werkt met zowel portretten als landschappen en producten. Het systeem probeert herkenbare elementen over te nemen, zoals houding of kleur. Daarmee lijkt het alsof het nog steeds om dezelfde persoon of scène gaat. Toch is het een nieuw, door een algoritme gemaakt beeld.
De functie is bedoeld als creatieve tool. Maar het effect is breder, omdat het ook inzetbaar is voor beelden met personen. Dat vergroot de kans op verwarring bij kijkers, en op kopieën die los van de context gaan zwerven.
Meta AI bouwt varianten
De bewerking gebeurt door Meta AI, de assistent die Meta in zijn apps heeft ingebouwd. Voor afbeeldingen gebruikt het bedrijf onder meer het beeldmodel Emu, een systeem dat beelden kan genereren of aanpassen op basis van voorbeelden en tekst. Generatieve AI is software die nieuwe inhoud maakt op basis van patronen uit trainingsdata. Het resultaat oogt vaak echt, maar is synthetisch.
Meta plaatst bij AI‑beelden een label zoals “AI‑generated” en voegt onzichtbare markeringen toe. Zo’n watermerk is digitale informatie die laat zien dat het om gegenereerde inhoud gaat. Toch verdwijnen zulke signalen soms bij knippen, screenshots of compressie. Daardoor kan herkenning in de praktijk tekortschieten.
De assistent bevat inhoudsfilters tegen naakt, geweld en haat. Zulke filters blokkeren veel misbruik, maar niet alles. Bij subtiele of satirische bewerkingen glipt nog altijd materiaal door.
Toestemming blijft onduidelijk
Juridisch schuurt de functie aan verschillende kanten. Een gezicht op een foto is persoonsgegeven onder de AVG; bewerking daarvan door een platform is verwerking van data. De vraag is of dat past binnen het doel waarvoor de foto is geplaatst. Ook toestemming en bezwaarrechten spelen mee, zeker bij minderjarigen.
Daarnaast spelen auteursrechten en portretrecht. Instagram‑voorwaarden geven Meta een licentie om content te gebruiken, maar niet per se om derden te laten variëren op jouw foto. Het onderscheid tussen “bewerken binnen de dienst” en “nieuwe afgeleide werken door anderen” is hierbij relevant. Heldere uitleg in de app ontbreekt vaak, wat juridische risico’s vergroot.
De Europese AI‑verordening verplicht aanbieders om synthetische media herkenbaar te maken. Ook moeten hoge‑risico‑toepassingen strenge eisen volgen. Deze functie valt niet in die hoogste categorie, maar transparantie en klachtenafhandeling zijn wel verplicht. Nationale toezichthouders kunnen hierop handhaven.
Een deepfake is een door AI gemaakte of gemanipuleerde afbeelding, video of stem die echt lijkt, maar niet echt is.
Misbruik ligt voor de hand
Het maken van look‑alikes van iemands foto kan leiden tot pesterijen of reputatieschade. Seksuele of vernederende varianten zijn een bekend risico, ook als filters dat deels tegenhouden. Een onschuldig portret kan zo ongewenst deel worden van een nepverhaal. Herstel achteraf is lastig als de afbeelding al is gedeeld.
In Nederland is het sinds 2024 strafbaar om seksuele deepfakes te maken of te verspreiden zonder toestemming. Platforms moeten zulke meldingen snel oppakken. Toch vergt verwijdering vaak tijd, en kopieën blijven bestaan. Voorkomen is daarom belangrijker dan genezen.
Gebruikers kunnen hun account op privé zetten of gevoelige foto’s beperken tot volgers. Ook kan je ongewenste bewerkingen melden bij Instagram en betrokken accounts blokkeren. Organisaties doen er goed aan social‑mediabeleid te updaten en medewerkers te trainen in het herkennen van synthetische beelden.
Wat betekent dit nu
Voor Nederlandse en Europese gebruikers wordt het onderscheid tussen echt en synthetisch lastiger. De combinatie van publieke profielen en AI‑bewerking vergroot die druk. Voor overheden en media betekent dit meer werk aan verificatie, zeker rond verkiezingen of crises. Ook scholen en sportverenigingen krijgen te maken met nieuwe privacyvragen.
Voor bedrijven en merken is er merkrisico. Varianten op campagnebeelden kunnen snel rondgaan, met verwarring bij klanten. Het is raadzaam om AI‑labels te monitoren, eigen beeldbanken te beveiligen en duidelijke richtlijnen te geven voor medewerkers. Voeg ook een responsscenario toe voor nepbeelden.
Toezichthouders in de EU zullen kijken of labeling, bezwaarrechten en klachtenafhandeling voldoen aan de AVG en de AI‑verordening. Meta pauzeerde eerder al het trainen van modellen op Europese data na vragen van de Ierse privacyautoriteit; dat laat zien dat ingrijpen mogelijk is. Op het moment van schrijven is niet duidelijk of een aparte uit‑optie bestaat voor deze specifieke bewerking. Transparante instellingen en heldere uitleg in de app zijn daarom cruciaal.