TU Delft organiseert in 2026 de AI & Mobility Day in Delft. Het evenement brengt onderzoekers, bedrijven en overheden samen rond slimme mobiliteit. Doel is snellere en veiligere inzet van kunstmatige intelligentie in verkeer en openbaar vervoer. De dag gaat in op de Europese AI-verordening en de gevolgen voor overheid en bedrijven.
TU Delft verbindt praktijk en beleid
AI & Mobility Day 2026 richt zich op toepassingen die vandaag en morgen het verschil maken. Denk aan verkeersmanagement, multimodale reisplanning en onderhoud op basis van data. TU Delft koppelt hierbij wetenschappelijke inzichten aan vragen uit de praktijk.
Demonstraties laten zien hoe digitale tweelingen werken, een virtuele kopie van een wegennet of stad. Ook komen leeralgoritmen aan bod die verkeerslichten dynamisch aansturen, een methode die leren door proberen heet. Voor simulatie worden tools zoals de SUMO-verkeerssimulator gebruikt, gevoed met open datasets zoals NDOV-data van het openbaar vervoer.
Het doel is minder files, stipter openbaar vervoer en meer verkeersveiligheid. Daarbij tellen ook energieverbruik en uitstoot, bijvoorbeeld door slimmere routering van logistiek. De organisatie benadrukt dat menselijk toezicht en uitlegbaarheid van modellen nodig blijven.
Europese AI-regels bepalen kaders
De Europese AI-verordening (AI Act) zet de juridische lijn uit voor deze systemen. AI die de werking van kritieke infrastructuur beïnvloedt, zoals verkeer, geldt als hoog risico. Dat vraagt om risicobeheer, goede datahygiëne, documentatie, menselijke controle en robuuste testen.
Voor Nederlandse overheden en vervoerders betekent dit strengere inkoop en toetsing van algoritmen. Er komen conformiteitsbeoordelingen en een vorm van markering voor hoogrisicosystemen. Op het moment van schrijven gaan deze verplichtingen gefaseerd gelden vanaf 2026 en 2027.
De AVG blijft daarnaast leidend bij alle dataverwerking. Organisaties moeten dataminimalisatie toepassen, DPIA’s uitvoeren en waar nodig gegevens pseudonimiseren. De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht en kan ingrijpen bij misbruik of slechte beveiliging.
AI voor beheer van kritieke infrastructuur, zoals verkeer en openbaar vervoer, valt onder de hoogrisicocategorie van de Europese AI-verordening.
Datadeling met privacy by design
Slimme mobiliteit draait op data: voertuigtelemetrie, camera’s langs de weg en incheckgegevens in het OV. Nederland heeft al open bronnen zoals het NDOV-loket en het Talking Traffic-programma met slimme verkeerslichten. De uitdaging is bruikbare data delen zonder mensen te kunnen herleiden.
Privacy by design betekent zo vroeg mogelijk beschermen. Denk aan het vervagen van kentekens aan de rand van het netwerk en het lokaal filteren van ruwe sensordata. Versleuteling tijdens transport en opslag is daarbij standaard.
Heldere afspraken zijn net zo belangrijk als techniek. Afsprakenstelsels voor datadeling in mobiliteit, zoals de TOMP-API voor MaaS-aanbieders, helpen partijen samenwerken. Zo ontstaat een betrouwbaar ecosysteem waarin algoritmen en datamodellen controleerbaar blijven.
Van proef naar dagelijkse dienst
De stap van lab naar straat gebeurt via proeftuinen en living labs in steden en regio’s. Daar worden slimme verkeerslichten (iVRI’s), busprioriteit en fietsdetectie in echte situaties getest. Succesvolle pilots groeien daarna door naar reguliere diensten.
Veiligheid staat centraal bij opschalen. Modellen worden eerst in simulaties beproefd, met duizenden scenario’s en uiteenlopend weer en verkeer. Daarna volgen gefaseerde uitrol, menselijke back-up en duidelijke stopknoppen.
Open standaarden verkleinen de afhankelijkheid van één leverancier. Overheden vragen bij aanbestedingen om uitlegbaarheid en toegang tot prestatiegegevens. Zo blijft toezicht mogelijk op algoritmen die dagelijks verkeer en openbaar vervoer beïnvloeden.
Nederland zoekt Europese aansluiting
AI & Mobility Day past in bredere Europese samenwerking, zoals CCAM-projecten en grensoverschrijdende C-ITS-corridors. Deelnemers verkennen hoe systemen in verschillende landen veilig kunnen samenwerken. Dat is nodig voor internationaal vrachtverkeer en grenspendelaars.
De dag zet ook in op vaardigheden. Universiteiten, hogescholen en mbo’s leveren nieuwe specialisten, terwijl overheidsdiensten bijscholing krijgen in algoritmetoezicht. Dit verkleint de kloof tussen technologie en uitvoering.
De timing is strategisch, met de AI-verordening die vanaf 2026-2027 steeds meer gaat gelden. Organisaties willen klaarstaan met toetsbare modellen en heldere governance. Het evenement moet zo de stap versnellen van belofte naar betrouwbare toepassing in de dagelijkse mobiliteit.