D66-leider Rob Jetten laat honderden berichten voor sociale media schrijven door kunstmatige intelligentie. De inzet gebeurt in Nederland en is recent opgebouwd. Het doel is sneller te communiceren en de boodschap consistenter te maken. Op het moment van schrijven is Jetten partijleider van D66.
Jetten stuurt op efficiƫntie
Door generatieve AI te gebruiken kan een team in korte tijd veel berichten produceren. Generatieve AI is software die zelf tekst maakt op basis van instructies. Zo ontstaat meer slagkracht rond debatten, lokale bezoeken en nieuwsgebeurtenissen. De partij kan frequenter posten en variƫren per kanaal.
De berichten gaan na de eerste versie doorgaans door een menselijke eindredactie. Dat moet fouten en onlogische zinnen voorkomen. Ook helpt het om de toon bij D66 te houden. De keuze voor AI is daarmee een hulpmiddel, geen volledige vervanging van menselijke communicatie.
Welke concrete tool of leverancier is niet openbaar gemaakt. Dat maakt uit voor privacy, beveiliging en rechten op de tekst. Het verschil tussen een publieke chatbot en een zakelijke, afgeschermde omgeving is groot. Partijen moeten die afweging aantoonbaar maken.
Menselijke controle blijft nodig
AI-modellen zijn snel, maar kunnen onjuiste feiten geven of verzinnen. Zulke fouten heten hallucinaties en komen voor als het model onzeker is. Een eindredacteur moet elke post controleren op juistheid en bron. Dat is extra belangrijk bij cijfers, namen en citaten.
De toon van politieke communicatie is gevoelig. Een model kan te stellig zijn of nuance missen. Richtlijnen voor stijl en woordkeuze beperken dit risico. Een vaste prompt en checklijst helpen om afwijkingen vroeg te vinden.
Daarnaast kan een model onbedoelde vooroordelen herhalen die het leerde uit trainingsdata. Dat kan groepen uitsluiten of verkeerd neerzetten. Door diverse voorbeelden te gebruiken en tests te doen, valt dat te verminderen. Logging van versies maakt achteraf controle mogelijk.
Onzekerheid over gebruikte tool
Het is niet bekend of D66 werkt met ChatGPT van OpenAI, Gemini van Google, Claude van Anthropic of een Europees model. Elke keuze heeft andere voorwaarden voor datagebruik en opslag. Bij Amerikaanse clouddiensten spelen doorgifte en datalocatie. Europese alternatieven zoals Mistral of Aleph Alpha bieden vaker EU-hosting.
Zakelijke āenterpriseā-versies voorkomen meestal dat invoerdata worden gebruikt om modellen verder te trainen. Dat is relevant voor vertrouwelijke conceptteksten of interne notities. Zonder zoān waarborg kan informatie weglekken. Een DPIA, een voorafgaande privacy-toets, maakt die risicoās inzichtelijk.
Zelf hosten is een optie voor maximale controle, maar vraagt kennis en beveiliging. Ook moeten modellen dan technisch worden bijgewerkt. Voor een politieke partij is dat vaak zwaar. Een contract met duidelijke privacyclausules is daarom essentieel.
Europese regels sturen gebruik
De Europese AI-verordening (AI Act) verplicht transparantie bij synthetische media en legt extra waarborgen op rond invloed op kiezers. De meeste verplichtingen treden gefaseerd in werking tot 2026, op het moment van schrijven. Voor deepfakes in beeld, audio en video geldt een duidelijke labelplicht. Voor louter tekst is die plicht minder strikt, maar transparantie richting publiek wordt wel verwacht.
De nieuwe EU-regels voor politieke advertenties eisen bovendien duidelijke labeling en beperken microtargeting. Organische berichten vallen daar niet altijd onder, maar de norm verschuift. Platforms kunnen strengere eisen stellen in campagnetijd. Partijen moeten daarop voorbereid zijn.
Als persoonlijke gegevens van kiezers worden gebruikt om berichten te personaliseren, geldt de AVG onverkort. Dataminimalisatie, doelbinding en beveiliging zijn verplicht. Vaak is een gerechtvaardigd belang niet genoeg zonder goede belangenafweging. Een verwerkingsregister en bewaartermijnen horen daarbij.
Gevolgen voor politieke communicatie
Met AI stijgt het volume en tempo van partijcommunicatie. Dat kan het online debat versnellen en de aandacht verschuiven naar vorm boven inhoud. Journalisten en factcheckers krijgen meer werk aan controle. Burgers zien meer, kortere boodschappen voorbij komen.
Er is ook een risico op dalend vertrouwen als kiezers het gevoel krijgen dat alles door machines is geschreven. Een simpele toelichting onder posts kan dat wegnemen. Transparantie helpt verwachtingen te managen. Het maakt fouten bovendien sneller bespreekbaar.
Platforms vallen onder de Digital Services Act en moeten systeemrisicoās rond verkiezingen aanpakken. Dat leidt tot strengere moderatie en labels voor synthetische content. Partijen merken dat via inhoudsbeleid en detectietools. Heldere afspraken met campagneteams voorkomen verrassingen.
Transparantie als basisafspraak
Openheid over wanneer AI is gebruikt, is een laagdrempelige stap. Een korte melding of standaardtag onder een post volstaat vaak. Daarnaast helpt het om richtlijnen te publiceren over eindredactie en factcheck. Zo blijft duidelijk wie verantwoordelijk is voor de inhoud.
Generatieve AI: software die op basis van voorbeelden en een opdracht zelfstandig nieuwe tekst, beeld, audio of video maakt. De gebruiker bepaalt de instructie; een mens controleert de uitkomst.
Ook nuttig: bewaar prompten en versies in een intern register. Dat ondersteunt verantwoording achteraf en maakt leren mogelijk. Stel duidelijke stopregels in voor gevoelige onderwerpen. Verwijs bij twijfel door naar een menselijke woordvoerder.
De inzet van AI in de Nederlandse politiek zal verder toenemen. Met duidelijke processen, privacyzorg en transparantie blijft het beheersbaar. Dan kan snelheid samengaan met betrouwbaarheid. En weet de kiezer waar hij aan toe is.