Een bruikbaar AI-antwoord begint met een duidelijke opdracht. Met deze promptformule geef je aan wat je wilt, welke achtergrond relevant is en hoe het resultaat eruit moet zien. De formule bestaat uit zes stappen die je naar behoefte kunt gebruiken.
Een prompt is de opdracht die je aan AI geeft. Onze aanpak: beschrijf vooraf waaraan een bruikbaar antwoord moet voldoen. Wat wil je ermee doen? Wie gaat het lezen? En welke informatie moet erin terugkomen? De zes bouwstenen helpen je om dat concreet te maken.
1. Taak: vertel wat AI moet doen
Begin met een werkwoord: schrijf, analyseer, vergelijk of vat samen. Benoem vervolgens het onderwerp en wat je precies wilt ontvangen. “Help me met thuisbatterijen” laat veel ruimte voor interpretatie. “Schrijf een artikel over de voor- en nadelen van thuisbatterijen” geeft een duidelijkere opdracht.
Bij grotere opdrachten helpt het om de gewenste handelingen apart te benoemen. Wil je een vergelijking én een advies? Vraag dan om beide en geef aan waarop het advies gebaseerd moet zijn.
“Vergelijk de drie thuisbatterijen uit de onderstaande informatie. Beschrijf de verschillen en geef aan welke vragen een koper nog moet stellen voordat hij kiest.”
De taak vormt de basis van je prompt. Bepaal eerst wat AI moet opleveren en voeg daarna de overige aanwijzingen toe.
2. Context: geef relevante achtergrond
Context maakt duidelijk voor wie het antwoord bedoeld is en waarvoor je het gaat gebruiken. Een artikel voor huiseigenaren vraagt om andere uitleg dan een tekst voor installateurs. Geef daarom de doelgroep, het doel en eventuele beperkingen mee.
“Het artikel is voor Nederlandse huiseigenaren die een thuisbatterij overwegen en weinig technische kennis hebben. Het doel is hen te helpen zich voor te bereiden op een adviesgesprek.”
Onze voorkeur is om alleen achtergrond toe te voegen die invloed heeft op het antwoord. Denk aan het kennisniveau van de lezer, een maximale lengte of de bronnen die gebruikt mogen worden. Heb je bronmateriaal aangeleverd? Vermeld dan expliciet of AI zich daartoe moet beperken.
3. Voorbeelden: laat zien wat je bedoelt
Woorden als ‘goed’, ‘pakkend’ en ‘professioneel’ laten ruimte voor interpretatie. Een voorbeeld maakt zichtbaar wat je voor ogen hebt. Je kunt een bestaande tekst, een gewenste indeling of een voorbeeldantwoord meesturen.
Benoem daarbij welke eigenschappen AI moet volgen. Gaat het om de korte alinea’s, de volgorde van onderwerpen of de manier waarop begrippen worden uitgelegd?
“Gebruik dezelfde opbouw als het artikel hieronder: een korte intro, drie tussenkoppen en een praktische afsluiting. Neem geen feiten of formuleringen uit het voorbeeld over.”
Zo houd je de inhoudelijke bron en het stijlvoorbeeld duidelijk uit elkaar. Het voorbeeld geeft richting aan de presentatie; je bronmateriaal bepaalt de inhoud.
4. Rol: kies een passend perspectief
Met een rol geef je aan vanuit welk perspectief AI de opdracht moet benaderen. “Je bent een ervaren energieredacteur” kan helpen om de aandacht te richten op uitleg en vragen die voor lezers relevant zijn.
Maak die rol concreet door te beschrijven wat je ervan verwacht:
“Schrijf als energieredacteur voor een consumentenwebsite. Leg technische begrippen uit en maak duidelijk welke informatie een huiseigenaar nodig heeft om een keuze te maken.”
Een rol blijft een aanvullende aanwijzing. De opdracht “je bent een expert” maakt op zichzelf nog niet duidelijk wat het antwoord moet bevatten. Een rol geeft richting, maar vervangt geen broncontrole.
5. Format: bepaal de vorm
Bedenk hoe je het antwoord wilt gebruiken. Voor een snelle vergelijking kan een tabel geschikt zijn. Voor een websiteartikel wil je waarschijnlijk een titel, een intro en tussenkoppen. Geef die indeling vooraf mee.
“Begin met een samenvatting van maximaal 50 woorden. Geef daarna vijf kernpunten en een tabel met de belangrijkste verschillen.”
Je kunt ook aangeven welke onderdelen verplicht zijn en hoeveel ruimte ze mogen krijgen. Dat maakt je verwachtingen concreet en geeft je een duidelijke structuur om het antwoord aan te toetsen.
Onze aanpak: kies de vorm die de lezer helpt. Gebruik bijvoorbeeld een tabel voor eigenschappen die je naast elkaar wilt vergelijken en doorlopende tekst voor uitleg die meer samenhang nodig heeft.
6. Toon: stuur de schrijfstijl
De toon bepaalt hoe de tekst klinkt. ‘Helder, toegankelijk en zakelijk’ is een bruikbaar begin, maar wordt concreter wanneer je beschrijft wat dat voor de tekst betekent.
“Schrijf in eenvoudig Nederlands, gebruik korte alinea’s en leg technische begrippen bij het eerste gebruik uit. Vermijd overdreven verkooppraatjes.”
Stem de toon af op de doelgroep en het doel. Een klantmail mag vriendelijk en persoonlijk zijn; een nieuwsartikel vraagt om een journalistieke stijl waarin duidelijk is wie een uitspraak doet.
Je hoeft niet alle zes stappen te gebruiken. Begin met een duidelijke taak en relevante context. Voeg een voorbeeld, rol, format of toon toe wanneer je daarmee een specifieke verwachting kunt verduidelijken.
Voorbeeldprompts die je direct kunt gebruiken
Een zakelijke e-mail schrijven
Schrijf een e-mail aan een klant om een afspraak te verplaatsen. De afspraak staat voor donderdag om 14.00 uur. Stel dinsdag om 10.00 uur of vrijdag om 15.00 uur voor. Houd de e-mail kort, vriendelijk en professioneel. Sluit af met de vraag welk moment het beste uitkomt.
Een lastige tekst begrijpen
Vat de onderstaande tekst samen voor iemand zonder voorkennis van het onderwerp. Geef eerst de belangrijkste boodschap in één zin en daarna vijf kernpunten. Leg moeilijke begrippen kort uit. Gebruik alleen informatie uit de tekst en schrijf in eenvoudig Nederlands.
[Plak hier de tekst]
Een artikel voor je website maken
Schrijf als energieredacteur een artikel over thuisbatterijen op basis van de onderstaande bron. Richt je op Nederlandse huiseigenaren zonder technische voorkennis. Gebruik dezelfde opbouw als het voorbeeldartikel: een titel, een korte intro en drie tussenkoppen. Schrijf helder en zakelijk. Voeg geen feiten toe die niet in de bron staan. Gebruik het voorbeeld alleen voor de opbouw.
Bron: [plak hier de bron]
Voorbeeldartikel: [plak hier het voorbeeld]