Over vier jaar kan AI in Nederland meer stroom gebruiken dan alle 1,7 miljoen woningen in Zuid-Holland samen. Dat blijkt uit een analyse van AI Insider. Datacenters als geheel stevenen af op tot 15 procent van al onze elektriciteit. Toch weet niemand hoeveel stroom en water AI hier precies kost: driekwart van de grote datacenters maakt zijn verbruik niet eens openbaar.
Nu al verbruiken Nederlandse datacenters meer stroom dan alle woningen in Zuid-Holland: 5,1 terawattuur in 2024, volgens het CBS. In vijf jaar tijd is dat bijna verdubbeld. Als die groei doorzet, gaat in 2030 tussen de 11,7 en 16,6 terawattuur naar datacenters. Dat is tussen de helft en driekwart van wat alle Nederlandse huishoudens nu samen gebruiken.
De kerncijfers (bijgewerkt oktober 2026)
Hoe kan dit? AI is de motor
Zowel het trainen van grote AI-modellen als het verwerken van de miljoenen dagelijkse vragen aan chatbots vraagt veel gespecialiseerde rekenkracht. Die rekenkracht staat in datacenters, en daar stijgt de vraag hard.
Het verbruik zit vooral bij een kleine groep grote spelers. Ongeveer 45 grote locaties samen goed voor zo’n 90 procent van het stroomverbruik van de sector.
Het elektriciteitsnet loopt in verschillende regio’s al tegen zijn grenzen aan. Nieuwe grote aansluitingen kunnen daardoor vaak pas komen als het net is uitgebreid. Dat probleem speelt in heel Europa: ook Microsoft en Google waarschuwen dat de energie-infrastructuur Europese AI-ambities remt.
AI Insider-berekening: zoveel stroom kost AI Nederland
Hoeveel stroom AI in Nederland gebruikt, meet niemand. Daarom rekenden we het zelf uit.
Onderzoek van de VU schatte dat AI in 2024 wereldwijd 11 tot 20 procent van alle datacenterstroom gebruikte. Pas je dat toe op Nederland, dan kom je op 0,6 tot 1 terawattuur. Dat is ongeveer evenveel als het hele Microsoft-complex in Middenmeer. Experts verwachten dat het AI-aandeel in 2030 kan oplopen tot de helft van alle datacenterstroom. Als dat zo is, gebruikt AI in Nederland 5,9 tot 8,3 terawattuur. Dat is zes tot vijftien keer zoveel als nu, en meer dan alle woningen in Zuid-Holland, de provincie met het hoogste stroomverbruik door woningen.
Zo hebben we gerekend
- Datacenters 2030, ondergrens: het verbruik verdubbelde in vijf jaar, dat is ongeveer 15 procent groei per jaar. Die trend doorgetrokken naar 2030 geeft 11,7 TWh.
- Datacenters 2030, bovengrens: 15 procent van het Nederlandse stroomverbruik van 2024 (5,1 TWh ÷ 4,6% ≈ 111 TWh), dus 16,6 TWh.
- AI 2024: het wereldwijde AI-aandeel van 11 tot 20 procent (De Vries-Gao, 2025) toegepast op de CBS-cijfers.
- AI 2030: we gaan uit van een AI-aandeel van 50 procent. Dat niveau werd door experts al voor eind 2025 mogelijk geacht.
Het totale stroomverbruik stijgt waarschijnlijk door elektrificatie, en Nederlandse datacenters kunnen afwijken van het wereldwijde gemiddelde. Het blijven dus schattingen: een indicatie van de orde van grootte, geen meting.
Eén Microsoft-complex verbruikt meer dan alle woningen in Friesland
Hoe groot de grote spelers zijn, blijkt uit het Microsoft-complex in Middenmeer (Noord-Holland). Dat verbruikte in 2025 ongeveer 1,17 terawattuur, zo’n 1 procent van alle Nederlandse stroom. Dat is meer dan alle woningen in Friesland, Groningen, Drenthe, Flevoland of Zeeland gebruiken.
Volgens Microsoft komt 99,9 procent van die stroom uit hernieuwbare bronnen. Tech-bedrijven brengen hun verbruik vaak zo positief mogelijk naar buiten. Lees ook hoe OpenAI, Google en Microsoft de energiehonger en CO2-uitstoot van AI verklaren.
Water: tussen 1 en 10,8 miljard liter
Over water is nog minder bekend. Datacenters gebruiken water onder meer om te koelen, maar de schattingen lopen ver uiteen. Volgens het Drinkwaterplatform gaat het om hooguit ongeveer 1 miljard liter drinkwater per jaar. Dat is evenveel als ruim 23.000 Nederlanders thuis gebruiken. Ander onderzoek, waarin ook andere soorten water zijn meegeteld, komt uit op 10,8 miljard liter.
Landelijk lijkt het aandeel nog beperkt: ongeveer 0,1 procent van het Nederlandse watergebruik. Middenmeer gebruikt bijvoorbeeld iets minder dan 40 miljoen liter per jaar.
Eén nieuw datacenter drinkt als een stad van 25.000 inwoners
Toch kan dat snel veranderen. Equinix bouwt een nieuw complex in Amsterdam-Zuidoost. Als alle geplande torens in gebruik zijn, kan dat uitkomen op ongeveer 1,1 miljard liter drinkwater per jaar. Dat is net zoveel als nu voor de hele sector wordt genoemd, en evenveel als bijna 26.000 Nederlanders thuis verbruiken (gemiddeld 117 liter per persoon per dag, volgens Vewin).
Equinix verwacht dat verbruik op termijn ongeveer te halveren. Toch groeit de lokale weerstand. Er zijn in Amsterdam vragen gesteld over de beschikbaarheid van drinkwater en over de voorwaarden voor nieuwe datacenters.
Driekwart van de datacenters zwijgt
Dat het AI-verbruik onduidelijk blijft, komt vooral doordat datacenters er weinig over openbaar maken. Lighthouse Reports en Trouw keken naar 186 grote commerciële datacenters in Nederland. Alleen van 44 daarvan vonden ze openbare cijfers over stroomverbruik, en van 47 over waterverbruik. Ook van enkele van de grootste datacenters ontbreken gegevens, meldt de NOS.
Dat gebeurt terwijl grote datacenters volgens Europese regels juist informatie over hun energie- en watergebruik moeten rapporteren bij de RVO. Zolang dat niet openbaar is, weet niemand hoeveel stroom en water AI in Nederland echt kost.
Bronnen
- CBS, Elektriciteit geleverd aan datacenters, 2017–2024
- Klimaatmonitor (Rijkswaterstaat), Elektriciteitsverbruik woningen per provincie
- RVO, gegevens over het energie- en waterverbruik van datacenters
- NOS, Ongeveer 45 datacenters gebruiken net zo veel stroom als 1,9 miljoen woningen
- NOS Nieuwsuur, Nieuw onderzoek: AI verbruikt 11 tot 20 procent van wereldwijde stroom datacenters (De Vries-Gao, VU, 2025)
- Drinkwaterplatform, Datacenters en drinkwater: hoe zit dat in Nederland?
- Drinkwaterplatform / Vewin, Drinkwaterverbruik: hoeveel water gebruiken Nederlanders per dag?
- Computable, Politieke weerstand tegen watergebruik datacenters groeit
- Lighthouse Reports en Trouw, onderzoek naar energie- en waterverbruik van Nederlandse datacenters
- Allianz Trade, onderzoek naar het waterverbruik van datacenters