Negen op de tien grote Britse werkgevers zagen of vermoedden het afgelopen jaar AI-misbruik bij sollicitaties, blijkt uit een peiling van het Institute of Student Employers die de BBC woensdag publiceerde. Vorig jaar was dat 85 procent, nu 92 procent. De meest voorkomende vorm: een chatbot die tijdens een online videogesprek live de antwoorden aanreikt.
De peiling onder 155 werkgevers laat zien dat de concurrentie op functies moordend kan zijn. Een startersfunctie krijgt gemiddeld 141 sollicitaties, omdat kandidaten met AI tientallen brieven tegelijk versturen, wat de match tussen werkgever en kandidaat eerder slechter dan beter maakt. Werkgevers reageren met tests en video-interviews, en precies daar duikt de AI opnieuw op. Nederland waarschuwde eind juli via het ministerie van Buitenlandse Zaken voor nepsollicitanten die AI inzetten om hun identiteit te verbergen.
Verschillende vormen van AI-gebruik in het sollicitatieproces
Hollie Moody, hoofd startersrecruitment bij energiebedrijf EDF, kreeg dit jaar 12.000 sollicitaties, 10 procent meer dan vorig jaar. EDF leest cv’s bewust pas laat en vertrouwt op tests en video-interviews. Ook daar merkt Moody AI-gebruik: antwoorden lijken op elkaar en klinken voorgelezen.
De tools zijn geen geheim. Programma’s als Final Round AI, Parakeet en Cluely luisteren mee en zetten binnen een seconde een pasklaar antwoord op het scherm van de kandidaat, onzichtbaar voor de interviewer. Van 63 ondervraagde interviewers bij grote Amerikaanse techbedrijven vermoedt 81 procent AI-gebruik tijdens gesprekken; 31 procent heeft er al iemand op betrapt.
Niet elke kandidaat ziet dat als bedrog. Tom (22) uit Maidstone noemt het “hypocriet” dat bedrijven kandidaten vragen geen AI te gebruiken, terwijl ze zelf AI inzetten om kandidaten te screenen.
Hoe makkelijk het is, bewees beveiligingsonderzoeker Jake Moore van ESET met een experiment dat Werf& in juni beschreef. Hij solliciteerde als “Jackie Morris”, een vrouw die niet bestaat, met een realtime deepfake-avatar en een stemvervormer. De avatar doorliep meerdere rondes en versloeg 261 echte kandidaten. “Deepfakes stonden duidelijk niet op hun radar, dus er werden geen vragen gesteld”, aldus Moore.
Gebruik van avatar wordt steeds toegankelijker
Startup Pickle ging eind 2024 viraal met een digitale dubbelganger voor videogesprekken: vijf minuten video van jezelf opnemen, een dag wachten, en daarna in Zoom of Teams “Pickle Camera” kiezen als videobron. De avatar beweegt zijn lippen mee met wat je zegt, met minder dan 0,3 seconde vertraging, voor $ 24 per maand. Een tester van Tom’s Guide liet de dubbelganger met haar partner videobellen; die merkte het pas na een minuut. Pickle is inmiddels doorgegaan naar een AI-bril met de avatar als functie.
Gratis kan ook, en TNO waarschuwde al eerder dat criminelen zulke deepfake-tools misbruiken. Deep-Live-Cam, open source met ruim 97.000 sterren op GitHub, legt met één foto live andermans gezicht over het jouwe. Onderzoekers van Palo Alto Networks bouwden er in ruim een uur een overtuigende realtime deepfake mee, zonder ervaring en op goedkope consumentenhardware.
“Doe eens je hand voor je gezicht?”
Bettina Liporazzi, recruitmentlead bij het Argentijnse letsmake.com, kreeg een kandidaat aan de lijn die eerst beweerde dat zijn camera kapot was. Bij de derde poging ging de camera aan en zag ze een AI-filter over zijn gezicht. Ze vroeg hem een hand voor zijn gezicht te houden, wat zo’n filter laat haperen. Veel werkgevers gebruiken deze manier om AI-kandidaten eruit te filteren, en het werkt goed. De kandidaat weigerde en verliet seconden later het gesprek.
Dichter bij huis ontmaskerde de Vlaamse ondernemer Simon Wijckmans van beveiligingsbedrijf C/Side vijf nepkandidaten die alle tests vooraf met meer dan 90 procent scoorden. “Zijn Engels was gebroken, zijn antwoorden klonken alsof hij een script voorlas”, zei hij tegen de VRT. Toen hij naar het Border Gateway Protocol vroeg, begon de kandidaat over grenscontroles. De sporen leidden naar Dandong, aan de Chinese grens met Noord-Korea.
“Zijn Engels was gebroken, zijn antwoorden klonken alsof hij een script voorlas.”
Simon Wijckmans, oprichter C/Side
Werkgevers zetten zelf ook AI in
Niet alleen sollicitanten maken gebruik van AI. Ook werkgevers gebruiken AI massaal tijdens het sollicitatieproces. Van de Britse werkgevers screent bijvoorbeeld 16 procent al met AI, meer dan de helft geeft aan dit te willen doen. Moody noemt het “a moral dilemma” voor beide kanten, een dilemma dat HR-afdelingen al langer bezighoudt. Sinds 2 augustus 2026 moeten werkgevers in de EU kenbaar maken wanneer een kandidaat met een AI-systeem praat. Voor de kandidaat die stiekem een avatar inzet, bestaat zo’n regel niet. Gartner voorspelt dat in 2028 één op de vier kandidaten voor techfuncties door AI is verzonnen. Hoe grote partijen AI al inzetten in werving, staat in dit overzicht van ChatGPT, LinkedIn en HireVue.
Waarschuwing van Buitenlandse Zaken. Het ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwde op 31 juli Nederlandse bedrijven voor Noord-Koreaanse IT’ers die zich met valse identiteiten en AI laten inhuren. Nederland tekende de waarschuwing samen met elf andere landen, onder aanvoering van het Amerikaanse State Department en de FBI.
Bronnen
- BBC News, Is it OK for jobseekers or employers to use AI? (14 oktober 2026)
- Werf&, Hoe een deepfake sollicitant 261 andere kandidaten versloeg (8 juni 2026)
- Security.NL, Ministerie waarschuwt bedrijven voor Noord-Koreaans IT-personeel (31 juli 2026)