De prijs van een AI abonnement lijkt stabiel. Plus kost nog steeds ongeveer 20 dollar per maand, net als in 2023. Toch is het duurste abonnement van ChatGPT inmiddels 25 keer zo duur, betalen Nederlanders meer voor software die ze al jaren hadden, en kent vrijwel elk pakket nu een limiet. De prijsladder is opgerekt, niet de instapprijs.
Freelance SEO specialist Jesse Commandeur vergeleek voor zijn onderzoek naar de kosten van AI tools de prijzen van tien grote AI aanbieders, de prijsstijgingen in bestaande software en de Nederlandse zoekdata rond opzeggen. Alle prijzen controleerde hij zelf op 12 oktober 2026. Dit zijn de uitkomsten.
Wat laat het onderzoek zien?
Vier bevindingen vallen op, en ze hangen allemaal samen met de kosten achter de schermen.
Het duurste consumentenabonnement van zes grote aanbieders steeg van gemiddeld 18 naar 233 dollar per maand, een factor 12,7. Software die mensen al hadden, werd gemiddeld 26 procent duurder op het moment dat de leverancier er AI in stopte. Alle tien onderzochte tools rekenen nu met limieten, tegoeden of verbruik. En Nederlanders zoeken drie keer zo vaak hoe ze ChatGPT opzeggen.
Hoeveel duurder werd het duurste AI abonnement?
Het verschil tussen de onderkant en de bovenkant van het aanbod is in drie jaar enorm geworden.
ChatGPT ging van 20 dollar voor Plus in 2023 naar 500 dollar voor het zwaarste Pro pakket. In Nederland is dat 510 euro per maand inclusief btw, naast 23 euro voor Plus en 103 en 229 euro voor de twee lichtere Pro varianten. Claude, Gemini, Perplexity en Cursor zitten allemaal op 200 dollar aan de top, GitHub Copilot op 100 dollar. Vijf van de zes aanbieders gingen dus naar tien keer de startprijs, OpenAI naar 25 keer.
Google splitste zijn zwaarste laag onderweg op. AI Ultra kostte bij de introductie in mei 2025 nog 249,99 dollar en bestaat nu uit twee lagen van 99,99 en 219,99 euro, met AI Pro daaronder op 21,99 euro.
Belangrijk daarbij: die dure abonnementen geven ook veel meer gebruik. De plafondprijs laat zien hoe ver de ladder is opgerekt, niet wat een gemiddelde gebruiker betaalt. De instapprijs bleef bij alle zes staan rond 20 dollar.
Betaal je AI mee in software die je al had?
Ja, en dat is het deel dat de meeste mensen niet als AI uitgave zien.
Microsoft 365 Personal ging van 69 naar 99 euro per jaar, een stijging van 43 procent, met Copilot functies erbij en AI via een maandelijks tegoed. Microsoft 365 Family steeg van 99 naar 129 euro. Het nieuwe Premium pakket met ruimere AI limieten kost 219 euro per jaar.
Google Workspace Business Standard en Business Plus gingen 17 tot 22 procent omhoog, waarbij Gemini verplicht in het pakket zit. Adobe verhoogde de prijs van zijn grote pakket met 17 procent. Gemiddeld over deze vijf pakketten komt de stijging uit op 26 procent, met een mediaan van 22 procent.
De uitschieter is Canva. Het pakket voor teams van vijf gebruikers ging van 119,99 naar 500 dollar per jaar, een stijging van 317 procent. Het bedrijf noemde zijn nieuwe AI functies daarbij zelf als reden. Die uitschieter valt buiten het gemiddelde.
Terug naar de oude prijs gaat meestal niet, of alleen tijdelijk. Microsoft bood een periode lang zogeheten Classic varianten aan voor klanten die de AI functies lieten staan.
Wat is AI krimpflatie?
AI krimpflatie betekent dat de prijs gelijk blijft, maar dat je er minder voor krijgt.
Alle tien onderzochte tools werken nu met limieten, tegoeden of afrekenen per gebruik. Bij de meeste ging dat sinds 2025 in of werd het strenger. Claude kreeg in augustus 2025 weeklimieten bovenop het bestaande venster van vijf uur. Cursor stapte in juni 2025 over van 500 verzoeken naar een tegoed met daarna betalen per gebruik. GitHub Copilot zette limieten op premium requests en gaat per 1 juni 2026 volledig naar verbruik via AI Credits. Gemini werkt nu met limieten op basis van rekenkracht plus een weeklimiet.
Het scherpste voorbeeld komt van OpenAI. In september 2026 ging het inbegrepen gebruik van nieuwe abonnementen van 200 dollar omlaag, terwijl de prijs op 200 dollar bleef. OpenAI noemt zelf geen exacte omvang; analyses van derden spreken over ongeveer de helft, een cijfer dat het bedrijf niet bevestigde.
Waar merk je dat als gebruiker?
Vooral op het moment dat je tegen een grens aanloopt die eerder niet bestond.
Wie bij Adobe terugschakelt naar het goedkopere pakket houdt 25 AI credits per maand over, waar het grote pakket er 1.000 had. Notion haalde in mei 2025 de losse AI uitbreiding weg bij het middelste abonnement; volledige AI zit daar nu alleen nog in de zakelijke laag. Het woord onbeperkt staat intussen nog in veel marketing, maar bijna elk abonnement kent nu een limiet per vijf uur of per week, meestal in de kleine letters.
Waarom stijgen de prijzen?
De oorzaak ligt bij de rekening voor rekenkracht, en die rekening komt nu binnen.
Geheugen en chips zijn schaars
TrendForce verwachtte voor het eerste kwartaal van 2026 een stijging van 90 tot 95 procent in de contractprijzen van gewoon DRAM geheugen ten opzichte van het kwartaal ervoor. Fabrikanten maken liever duur geheugen voor AI servers, waardoor gewoon geheugen krap blijft. Die schaarste raakt dus niet alleen datacenters, maar ook laptops, telefoons en consoles.
Stroom is de tweede rem
Het Internationaal Energieagentschap verwacht dat het stroomverbruik van datacenters tot 2030 ongeveer verdubbelt. Daarom zoeken de grote partijen plekken met goedkope en schone stroom op, en speelt locatie een steeds grotere rol in de kostprijs van een AI antwoord.
De investeringen moeten terugkomen
Microsoft, Alphabet, Amazon en Meta gaven in 2025 samen ongeveer 410 miljard dollar uit aan investeringen. Voor 2026 komen hun eigen prognoses samen uit op ongeveer 725 miljard dollar, een stijging van 77 procent. CreditSights schat dat ongeveer driekwart naar AI infrastructuur gaat.
Daar komt bij dat de aanbieders zelf nog fors verlies draaien. OpenAI verwacht van 2026 tot en met 2030 ongeveer 278 miljard dollar meer uit te geven dan het binnenhaalt, en wil in dezelfde periode ongeveer 856 miljard dollar aan rekenkracht en infrastructuur besteden. Anthropic meldde in 2025 dat sommige gebruikers op een abonnement van 200 dollar voor tienduizenden dollars aan rekenkracht verbruikten.
Slimmere AI verbruikt meer
De prijs per token daalt al jaren, maar agents en denkende modellen gebruiken er veel meer per taak. Gartner verwacht dat de kosten per taak van een AI agent tot en met 2028 meer dan vijf keer zo hoog uitvallen, ondanks die goedkopere tokens. Een taak via een denkend agent model vraagt volgens Gartner minstens vijf keer zoveel rekenkracht als een gewone chatvraag.
Zeggen Nederlanders hun AI abonnement vaker op?
De zoekdata wijzen die kant op, al laat zoekgedrag geen redenen zien.
In het afgelopen jaar zochten Nederlanders gemiddeld 769 keer per maand hoe ze ChatGPT opzeggen, tegen 236 keer het jaar ervoor. Dat is een stijging van 225 procent. Zoeken naar een abonnement steeg in dezelfde periode met 55 procent. Opzeggen groeit dus ruim vier keer zo hard als afsluiten.
Tegelijk groeit de zoektocht naar gratis. De term chatgpt gratis steeg van gemiddeld 24.359 naar 30.853 zoekopdrachten per maand. Sinds 24 augustus 2026 toont ChatGPT advertenties in Nederland, in de gratis versie en in het Go abonnement. Plus, Pro en zakelijke abonnementen blijven vrij van reclame.
Wat betekent dit voor jou als gebruiker?
De markt splitst zich, en dat vraagt een andere manier van kiezen.
Let op het woord onbeperkt. Vergelijk niet alleen de maandprijs, maar ook het aantal zware verzoeken per week en wat er gebeurt als dat tegoed leeg is. Bij afrekenen per gebruik hangt de rekening af van wat je laat doen, dus zet een maandplafond in elke tool die dat toestaat.
Kies daarbij het model bij de klus. Een korte samenvatting vraagt geen zwaar denkend model. Gartner adviseert eenvoudige taken naar kleinere en goedkopere modellen te sturen, en dat scheelt volgens Commandeur in de praktijk een factor in de maandrekening.
Kijk tot slot naar overlap en bundels. Microsoft, Google, Adobe en Canva hebben AI nu zelf in hun pakketten zitten, waardoor een los chatabonnement daarbovenop niet altijd nodig is. Bij een verlenging loont het om te checken of er een variant met minder AI voor minder geld bestaat.
Hoe lopen de kosten tot 2029?
Een voorspelling blijft een inschatting, maar de richting is redelijk te lezen.
De verwachting uit het onderzoek is geen algemene prijsstijging, maar een tweedeling. Simpele AI wordt goedkoper of gratis met reclame, want concurrentie en open modellen drukken daar de prijs. Krachtige AI wordt duurder en per gebruik afgerekend, met tegoeden, weeklimieten en bijbetalen.
Drie dingen maken die richting waarschijnlijk. De grote techbedrijven verhoogden hun prognoses voor 2026 al meerdere keren. OpenAI verwacht pas rond 2030 meer geld binnen te halen dan uit te geven. En TrendForce gaf begin 2026 aan dat de prijsverwachting voor geheugen nog verder omhoog kon.
Veelgestelde vragen
Hieronder een aantal veelgestelde vragen met de antwoorden uit het onderzoek:
Is het instapabonnement van 20 euro nog genoeg? Voor tekst nakijken, samenvatten en vertalen meestal wel. Zodra je agents laat werken, video genereert of veel documenten laat verwerken, loop je tegen limieten aan en gaat de prijs snel omhoog.
Betaal je AI mee, ook als je het niet gebruikt? Vaak wel. Bij Microsoft, Google, Adobe en Canva zit AI nu in het pakket en ging de prijs mee omhoog, gemiddeld met 26 procent. Soms bestaat er een variant met minder AI voor minder geld, maar je moet er zelf om vragen.
Waarom stijgt de prijs van chips en geheugen hierdoor? Fabrikanten maken liever duur geheugen voor AI servers dan gewoon DRAM. Daardoor stijgt de prijs van gewoon geheugen mee, met gevolgen voor laptops, telefoons en consoles.
Wat levert de meeste besparing op? Overlap snoeien en per taak het juiste model kiezen. Dat levert in de praktijk meer op dan overstappen naar een andere aanbieder, want de prijzen aan de top liggen bij vrijwel alle grote partijen op hetzelfde niveau.
Blijft de gratis versie bestaan? Daar wijst alles op, maar met reclame en met limieten. Sinds 24 augustus 2026 ziet de gratis gebruiker in Nederland advertenties in ChatGPT.
Over het onderzoek
Dit artikel is gebaseerd op eigen onderzoek van Jesse Commandeur, freelance SEO specialist met ruim vijf jaar ervaring in SEO en tegenwoordig ook GEO. Voor zijn onderzoek naar de prijzen van AI tools vergeleek hij prijspagina’s van tien aanbieders, openbare aankondigingen en Nederlandse zoekdata uit Ahrefs Keywords Explorer over oktober 2024 tot en met september 2026.
Alle prijzen zijn lijstprijzen, gecontroleerd op 12 oktober 2026. Nederlandse prijzen zijn inclusief btw, dollarprijzen exclusief btw, en de vergelijking is nominaal, dus niet gecorrigeerd voor inflatie. De volledige methode, de beperkingen en de bronnenlijst staan in dat onderzoek.
Belangrijkste bronnen bij dit artikel
Prijspagina’s van OpenAI, Anthropic, Google, Microsoft, Adobe, Canva, Cursor en GitHub, zelf bekeken op 12 oktober 2026. OpenAI Help Center (2026) over de Pro varianten en het verlaagde gebruik bij Pro 200. TrendForce (2 februari 2026) over de contractprijzen van DRAM. IEA (april 2026) over het stroomverbruik van datacenters. Silicon Canals (28 juli 2026) over de investeringen van de grote techbedrijven, op basis van bedrijfsprognoses en CreditSights. Financial Times via Reuters (19 september 2026) over de verwachte uitgaven van OpenAI. Gartner (17 augustus 2026) over de kosten per taak van AI agents. TechCrunch (28 juli 2025) over de limieten bij Claude. Simon Willison (5 juli 2025) over de prijswijziging bij Cursor. GitHub Changelog (18 juni 2025) en GitHub Blog (1 mei 2026) over de overgang naar verbruik. The Register (20 mei 2025) over de credits bij Adobe. Heise (januari 2025) en 9to5Google (15 januari 2025) over de prijsstijgingen bij Microsoft en Google. Fortune (3 september 2024) over Canva. Bright (19 augustus 2026) en Euronews (21 augustus 2026) over advertenties in ChatGPT. Ahrefs Keywords Explorer voor de Nederlandse zoekvolumes, opgevraagd op 12 oktober 2026.