Een AI-detector, ook wel ChatGPT checker genoemd, geeft een score die aangeeft hoe groot de kans is dat een tekst door AI is geschreven. De tool zoekt naar patronen die typisch zijn voor taalmodellen, zoals voorspelbare woordkeuze en heel gelijkmatige zinnen. Bewijs is zo’n score niet: detectors zitten er regelmatig naast, vooral bij korte, bewerkte of Nederlandse teksten.
Hoe werkt een AI-detector?
Een AI-detector rekent uit hoe voorspelbaar een tekst is. Een taalmodel als ChatGPT kiest steeds het woord dat het meest waarschijnlijk volgt. Daardoor is AI-tekst vaak voorspelbaarder dan tekst van een mens. Die voorspelbaarheid heet perplexiteit: hoe lager die is, hoe meer de tekst op AI lijkt.
Daarnaast kijkt een detector naar burstiness: de afwisseling in zinslengte en zinsbouw. Mensen schrijven grillig, met korte en lange zinnen door elkaar. AI schrijft gelijkmatiger. Veel detectors zijn bovendien zelf een AI-model, getraind op duizenden voorbeelden van menselijke tekst en AI-tekst.
Een AI-detector vergelijkt je tekst dus niet met een database, zoals een plagiaatchecker doet. Hij geeft een kans, bijvoorbeeld 80 procent AI. Dat betekent niet dat 80 procent van de tekst door AI is geschreven, maar dat de tool zo zeker denkt te zijn van zijn oordeel.
Hoe betrouwbaar is een AI-detector?
Een AI-detector is niet betrouwbaar genoeg om als bewijs te dienen. OpenAI, de maker van ChatGPT, stopte in juli 2023 met zijn eigen AI-detector, omdat die te vaak fout zat. Die tool herkende maar 26 procent van de AI-teksten en zag 9 procent van de menselijke teksten onterecht aan voor AI.
Onderzoekers van Stanford lieten in 2023 zeven bekende detectors essays beoordelen van mensen die Engels als tweede taal leren. Gemiddeld werd 61 procent van die echte, door mensen geschreven essays aangezien voor AI. Wie eenvoudiger schrijft, met minder gevarieerde woorden, loopt dus meer risico.
Nieuwere detectors doen het beter op lange teksten die helemaal door AI zijn geschreven. Maar zodra iemand de tekst herschrijft, laat parafraseren of maar een paar zinnen door AI laat maken, zakt de betrouwbaarheid flink. Verschillende tools geven voor dezelfde tekst ook vaak heel verschillende uitkomsten. Detectors worden toch volop gebruikt: zo vond detector Pangram onlangs AI-teksten op officiƫle accounts van premier Jetten.
Werkt een ChatGPT checker ook voor Nederlandse tekst?
De meeste AI-detectors zijn vooral getraind op Engelse tekst en werken daardoor minder goed in het Nederlands. Bij Scribbr is de gratis AI-checker bijvoorbeeld alleen voor Engels. Nederlandse tekst laten controleren kan daar alleen in de betaalde versie.
Bekende tools zijn GPTZero, ZeroGPT, Scribbr, QuillBot en Turnitin. Turnitin gebruiken veel hogescholen en universiteiten naast hun plagiaatcontrole. Toch kunnen universiteiten AI-gebruik in een scriptie nauwelijks bewijzen. Sommige buitenlandse universiteiten, zoals de University of Waterloo in Canada, zijn juist gestopt met de AI-detectie van Turnitin, omdat ze die te onbetrouwbaar vinden.
Wil je zelf een tekst testen? Gebruik dan een stuk van minstens een paar honderd woorden. Bij korte teksten heeft een detector te weinig houvast en is de uitslag bijna gokken.
Wat doe je als je tekst onterecht als AI wordt gezien?
Laat zien hoe je tekst is ontstaan als je een hoge AI-score krijgt voor iets dat je zelf hebt geschreven. Bewaar daarom je aantekeningen, eerdere versies en bronnen. In Google Docs en Word zie je in de versiegeschiedenis precies wanneer je wat hebt geschreven.
Vraag ook welke tool de score heeft gegeven en wijs op de bekende foutmarges. Een AI-score alleen is geen bewijs. Docenten en werkgevers doen er goed aan een score te zien als aanleiding voor een gesprek, niet als eindoordeel.
Gebruik je zelf AI bij het schrijven? Wees daar dan open over en check wat je school of werkgever toestaat. Hoe ChatGPT een tekst maakt, lees je in ons artikel over hoe ChatGPT werkt.
Bronnen
- OpenAI: New AI classifier for indicating AI-written text (januari 2023, aangevuld juli 2023)
- Liang e.a., Stanford University: GPT detectors are biased against non-native English writers (2023)
- University of Waterloo: Discontinuing use of AI detection functionality in Turnitin (2025)
- Scribbr: AI Checker (geraadpleegd oktober 2026)