Spanje telde in 2025 472 verdrinkingsdoden, een zorgwekkend hoog aantal. De slachtoffers vielen aan zee, in rivieren en in zwembaden door het hele land. Dit zet druk op gemeenten en reddingsdiensten om toezicht te verbeteren met technologie en betere organisatie. Daarbij spelen de Europese AI-verordening en de AVG een directe rol, met concrete Europese AI-verordening gevolgen overheid voor inzet van slimme camera’s en algoritmen op stranden.
Alarmerende stijging zichtbaar
Reddingsorganisaties in Spanje melden dat het totaal in 2025 hoger ligt dan in eerdere jaren. Het aantal verdrinkingen stijgt vooral in drukke zomermaanden en bij onbewaakte wateren. Ouderen en toeristen lopen extra risico, vaak door onbekendheid met lokale stromingen.
De Real Federación Española de Salvamento y Socorrismo volgt deze cijfers al jaren en vraagt om structurele maatregelen. Gemeenten en regio’s verschillen sterk in toezicht en budget. Daardoor is de kans op snelle hulp niet overal gelijk.
Kustplaatsen met strandwachten en duidelijke vlaggen zien meestal lagere aantallen. Toch ontstaan problemen bij plotselinge stromingen of wanneer badgasten waarschuwingsborden negeren. Snelle signalering kan dan het verschil maken.
Technologie kan toezicht helpen
Nieuwe systemen met kunstmatige intelligentie herkennen afwijkend gedrag in het water via camera’s. Dit heet computer vision: software die beelden analyseert om een mogelijke noodsituatie te signaleren. Het doel is sneller alarmeren, zodat een redder of burger direct kan ingrijpen.
In Europa zijn in zwembaden systemen als AngelEye en Poseidon bekend voor verdrinkingsdetectie. Op stranden testen steden camera’s en boeien die stromingen en drukte meten. In Spanje zet General Drones met de Auxdron Lifeguard drones in om redders te ondersteunen met snelle levering van drijfmiddelen.
Deze hulpmiddelen werken het best als ze zijn ingebed in de bestaande strandorganisatie. Dat betekent duidelijke taken, getrainde operators en goede verbinding met alarmnummer 112. Technologie vervangt de redder niet, maar kan wel kostbare seconden winnen.
Beperkingen en privacyrisico’s
Algoritmen kunnen fouten maken door zonlicht, schuimkoppen en drukte in het water. Dat leidt tot valse meldingen of juist gemiste signalen. Fabrikanten moeten daarom variërende weers- en lichtomstandigheden meenemen in hun testdata.
Camera’s op stranden filmen ook nietsvermoedende badgasten. Onder de AVG gelden dan strenge eisen zoals dataminimalisatie, beveiligen van videostreams en korte bewaartermijnen. Burgers moeten met duidelijke borden weten dat er wordt gemonitord.
Menselijke controle blijft noodzakelijk om beslissingen te nemen. Een redder beoordeelt de melding, checkt de locatie en coördineert inzet van middelen. Zo beperk je de gevolgen van een fout alarm.
Europese AI-verordening gevolgen overheid
De Europese AI-verordening (AI Act) classificeert veiligheidskritieke AI-toepassingen vaak als hoog risico. Dat geldt zeker als een systeem beslissingen beïnvloedt die de fysieke veiligheid raken. Gemeenten die dergelijke systemen inkopen, moeten daarom extra waarborgen borgen.
Voor hoogrisico-AI horen risicobeheer, gedocumenteerde data-kwaliteit, loggen van gebeurtenissen en menselijke toezichtscenario’s. Leveranciers moeten technische documentatie leveren en een conformiteitsbeoordeling doen. Publieke inzet vereist daarnaast transparantie richting inwoners.
Omdat stranden publieke ruimte zijn, geldt ook de AVG. Praktisch betekent dit privacy by design, versleuteling en beperkte opslag van beelden. Een Data Protection Impact Assessment (DPIA) is op het moment van schrijven feitelijk onmisbaar voor gemeenten die camera-analyses overwegen.
Nederland en EU-ervaringen
In Nederland experimenteren reddingsdiensten met drones en warmtecamera’s langs kust en binnenwater. De Reddingsbrigade en KNRM testen technieken vooral als extra ogen, niet als vervanging. Dit sluit aan bij het Europese uitgangspunt van menselijk toezicht op AI.
Zwembaden in verschillende EU-landen gebruiken al jaren automatische verdrinkingsdetectie. De overstap naar open water is lastiger door golven en wisselend licht. Daarom zijn pilots en lokale evaluaties belangrijk voordat je groots uitrolt.
Europese projecten rond slimme infrastructuur kunnen data delen en standaarden verbeteren. Denk aan gezamenlijke testsets en protocollen voor alarmen. Dat maakt vergelijkingen eerlijker en aanbestedingen transparanter.
Wat nu nodig is
Spanje kan het aantal verdrinkingen verlagen met meer toezicht op risicolocaties en heldere strandcommunicatie. Technologie helpt als die aantoonbaar werkt en goed is ingeregeld. Inkoop moet eisen stellen aan nauwkeurigheid, privacy en training van personeel.
Overheden doen er goed aan om eisen uit de AI Act en de AVG vanaf de start mee te nemen. Werk met proefopstellingen, onafhankelijke audits en openbare evaluaties. Betrek strandwachten en burgers bij het ontwerp van processen en borden.
Een nationale aanpak kan lokale verschillen verkleinen. Denk aan richtlijnen voor camera’s, drones en dataverwerking. Zo wordt inzet schaalbaar en blijft vertrouwen van het publiek behouden.
472 mensen verdronken in 2025 in Spanje. De druk om sneller te signaleren en beter te redden is groot, maar vraagt om verantwoorde inzet van AI en duidelijke regels.
