De Belgische shorttracker Adriaan Dewagtere (24) start maandag in de estafette bij de mannen. De atleet uit Lochristi krijgt brede steun van zijn gemeente en team. Het is een belangrijke kans voor Team Belgium op het internationale podium. Tegelijk laat zijn start zien hoe data, algoritmen en de Europese AI-verordening het topsportwerk raken.
Data stuurt relaytactiek
Coaches bouwen relaytactiek steeds vaker op rond data. Ronde- en tussentijden, inhaalacties en lijnkeuzes worden na elke race geanalyseerd. Zo kiezen staf en rijders het moment van wisselen en de volgorde binnen het team. Kleine winst in positie of tempo kan zo het verschil maken.
Simulaties helpen om scenario’s door te rekenen. Een algoritme, een set instructies voor een taak, kan op basis van historische races de veiligste en snelste lijn voorspellen. In shorttrack weegt veiligheid zwaar, door valrisico en valpartijen. Daarom combineren teams modeluitkomsten met ervaring van coach en rijder.
De praktijk blijft weerbarstig. IJscondities en tegenstanders veranderen per race. Dat betekent dat modellen snel moeten worden geactualiseerd. Teams houden daarom een eigen, actuele databank bij en kalibreren die na elke wedstrijddag.
Video-analyse verfijnt techniek
Video-analyse is standaard in de voorbereiding. Met computervisie, software die beelden “begrijpt”, meten trainers hoeken in knieën en heupen en de duwfase in de bocht. Open-source modellen zoals OpenPose (Carnegie Mellon University) en tools als MediaPipe (Google) en Dartfish helpen daarbij. Dit kan zonder sensoren op het lichaam en werkt dus ook in drukke bochten.
In Nederland laat InnoSportLab Thialf zien hoe dit in de praktijk werkt. Het lab combineert hogesnelheidscamera’s met datamodellen om houding, afzet en ijskontact te verbeteren. De inzichten vertalen zich naar simpele cues: iets lager zitten, timing van de afzet, of net een andere instuurhoek. België bouwt vergelijkbare expertise op via Sport Vlaanderen en topsportcentra.
Er zijn ook grenzen. Rijders staan dicht op elkaar, waardoor lichaamsdelen in beeld worden afgedekt. Kleding en schaduw kunnen metingen verstoren. Daarom blijft handmatige controle door analisten nodig, zeker bij beslissende beelden.
AI-verordening raakt sportteams
De Europese AI-verordening (AI Act) deelt systemen in op risico. Prestatielogging en videotechniek voor coaching vallen op het moment van schrijven doorgaans in de laag- of beperkt-risicoklasse. Dat vraagt om transparantie en goede documentatie, maar geen verbod. Biometrische identificatie op afstand of emotieherkenning is in Europa wel streng beperkt of verboden.
Teams werken ook onder de AVG, de Europese privacywet. Dat betekent dat sportdata doelgebonden moeten zijn, niet langer bewaard dan nodig, en goed beveiligd. Toestemming van atleten en duidelijke afspraken over eigendom en toegang zijn verplicht. Versleuteling en rolgebaseerde toegang horen daarbij.
Praktisch leidt dit tot nieuwe routines rond data. Clubs en bonden maken verwerkersovereenkomsten met softwareleveranciers. Ze voeren waar nodig een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA) uit, bijvoorbeeld bij grootschalige video-opnames. Jongere atleten vragen extra zorg en ouderlijke toestemming.
Nederland en België versnellen innovatie
De sporttech-infrastructuur groeit in de Lage Landen. InnoSportLab Thialf en universiteiten zoals TU Eindhoven leveren kennis over meten op ijs. In België investeren Sport Vlaanderen en topsportmedische centra in krachtplaten, 3D-video en data-opslag. Deze basis maakt snelle doorvertaling van onderzoek naar baantraining mogelijk.
Commerciële partijen vullen dit ecosysteem aan. Video-analyseplatformen zoals Dartfish en open-source bibliotheken worden gecombineerd met maatwerkdashboards. In teamsport zijn wearables van merken als Catapult bekend; op het ijs ligt de nadruk vaker op camera’s en ijs- en bochtensensoren. Het doel is hetzelfde: objectieve feedback, snel terug naar de sporter.
Europees beleid en financiering helpen. Via Horizon Europe en nationale innovatieprogramma’s krijgen projecten toegang tot labs en data-infrastructuur. Tegelijk dwingen de AI Act en de AVG tot zorgvuldigheid. Daardoor groeit de technische kwaliteit én de juridische hygiëne van sportdata.
Mens blijft doorslaggevend
Modellen geven richting, maar de rijder beslist. Shorttrack is chaotisch, met valpartijen en plotselinge gaten. Mentale rust, communicatie in de ploeg en gevoel voor timing blijven essentieel. Technologie ondersteunt, maar neemt het stuur niet over.
Teams bewaken daarom de balans. Ze gebruiken duidelijke, kleine KPI’s die de rijder begrijpt, zoals instuurpunt of rondetijd in de derde bocht. Analyses worden kort en visueel gedeeld, vlak na de training. Zo blijft data een hulpmiddel, geen extra ruis.
Ook voor coaches verandert het werk. Minder tijd aan handmatig klokken, meer aan beslissen en uitleggen. Dat is winst in een toernooiweek, waarin herstel en focus tellen. Uiteindelijk moet alle techniek zich vertalen naar één ding: harder, veiliger en slimmer rijden.
In shorttrack beslissen vaak honderdsten van een seconde; kleine, stabiele verbeteringen wegen zwaar.
