Verkopers plaatsen steeds vaker AI-bewerkte of -gemaakte foto’s bij advertenties op platforms zoals Vinted. Dat gebeurt in Nederland en andere EU-landen, op het moment van schrijven. Het doel is vaak om producten aantrekkelijker te tonen en sneller te verkopen. Dit kan kopers misleiden, vooral bij tweedehandskleding en sneakers.
AI-beelden vertekenen productkwaliteit
Generatieve AI is software die beelden maakt of aanpast op basis van tekst of voorbeelden. Voorbeelden zijn Midjourney, OpenAI’s DALL·E, Stable Diffusion van Stability AI en Adobe Firefly. Ook apps met “generative fill”, zoals Photoshop en Canva, zijn populair. Zo verdwijnen kreukels, krassen en vlekken met één klik.
Een AI-gegenereerde afbeelding is een beeld dat met een algoritme is gemaakt of merkbaar aangepast, in plaats van met een camera vastgelegd.
Bij tweedehands verkoop kan dat verschil groot zijn. Een jurkje lijkt nieuw, maar heeft in werkelijkheid slijtage. Een sneaker oogt witter dan hij is, omdat reflecties en schaduwen zijn bijgewerkt. De koper krijgt dan iets anders dan verwacht.
Het probleem speelt vooral bij producten waar details tellen. Denk aan naden, kleurzweem, pilling of zoolslijtage. Ook bij cosmetica en elektronica kan glans of stofvrij ogende behuizing misleidend zijn. Retourneren is lastig als een advertentie op papier klopt, maar het beeld het te mooi maakte.
Detectie op platformen hapert
Platformen gebruiken automatische controles om gemanipuleerde foto’s te vinden. Toch werken die systemen nog niet betrouwbaar tegen realistische AI-beelden. Metadata ontbreekt vaak of wordt door apps verwijderd. Daardoor is herkomst lastig te bewijzen.
Er zijn initiatieven voor herkomstlabels, zoals C2PA en Content Credentials van Adobe, Microsoft en andere partners. Die voegen een soort digitaal paspoort aan een foto toe. In de praktijk staat dit nog niet standaard aan in telefoons en bewerkingstools. Veel verkopers weten bovendien niet dat dit bestaat.
Handmatige moderatie en meldknoppen blijven daarom belangrijk. Maar moderators zien miljoenen advertenties per dag. Het risico op fouten is groot, zowel dat misleiding doorheen glipt als dat eerlijke verkopers worden geraakt. Consistente handhaving is hierdoor moeilijk.
Regels eisen transparantie
De Europese AI-verordening verplicht tot duidelijke labels bij deepfakes en synthetische media. Dat geldt ook voor gebruikers die zulke beelden openbaar maken, zoals op marktplaatsen. Op het moment van schrijven werken lidstaten aan de uitwerking en handhaving. Transparantie voor de consument staat daarbij centraal.
De Digital Services Act verplicht online platforms om misleiding aan te pakken en meldingen snel te behandelen. Grote platforms moeten risico’s voor consumenten in kaart brengen en beperken. Advertenties en productpresentaties mogen niet misleidend zijn. Dit raakt ook tweedehands marktplaatsen met veel bereik.
Daarnaast verbiedt EU-consumentenrecht misleidende handelspraktijken door professionele verkopers. Privéverkopers vallen daar niet altijd onder, maar platformregels kunnen strenger zijn. Als een product “niet zoals beschreven” is, kan de koper vaak klacht indienen of bescherming vragen. Dat werkt het beste als AI-bewerking openlijk wordt gemeld.
Nederlandse toezichthouders kijken mee
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) treedt op tegen misleiding door handelaren. Online verkoop moet eerlijk zijn, ook op marktplaatsen. Bij structurele misleiding kan de ACM boetes opleggen. De toezichthouder wijst al langer op heldere informatie en echte productfoto’s.
De Autoriteit Persoonsgegevens ziet toe op de AVG. Als AI-foto’s herkenbare personen tonen of biometrische gegevens raken, gelden strenge regels. Dataminimalisatie en een geldige grondslag zijn dan vereist. Onnodig delen of genereren van gezichten kan problemen geven.
Consumentenorganisaties in Nederland adviseren om extra bewijs te vragen bij twijfel. Denk aan onbewerkte close-ups of een foto met een briefje met datum. Zo wordt duidelijk dat het om het echte product gaat. Dat verkleint het risico op teleurstellingen.
Platforms beloven strenger beleid
Vinted staat realistische productfoto’s toe, maar misleiding niet. Foto’s moeten het werkelijke item tonen, inclusief gebreken. Bij klachten kan het platform advertenties verwijderen en accounts beperken. Meldingen van gebruikers spelen daarbij een grote rol.
Techbedrijven bouwen aan oplossingen voor herkomstcontrole. Adobe, Google en Microsoft promoten content credentials die automatisch aangeven wanneer er is bewerkt. Cameramerken als Nikon en Leica testen opname-kenmerken in de camera. Platforms kunnen zulke standaarden later integreren.
Toch blijven er mazen in het net. Verkopers kunnen één echte foto plaatsen en de rest oppoetsen met AI. Ook kunnen bewerkingen subtiel zijn en moeilijk te zien. Structurele oplossing vraagt om techniek én duidelijke regels.
Zo beperken kopers risico
Vraag altijd om meerdere, onbewerkte foto’s in gewoon daglicht. Close-ups van naden, labels en plekken met slijtage helpen. Let op onnatuurlijke randen, vervormde patronen en vage handen of achtergronden. Dat zijn vaak tekenen van AI-bewerking.
Vergelijk kleuren en texturen in verschillende foto’s. Grote sprongen in scherpte of glans zijn verdacht. Vraag desnoods om een extra foto met datum of een herkenbaar detail. Blijft de verkoper vaag, koop dan niet.
Gebruik kopersbescherming en betaal via het platform. Lees retour- en geschilbeleid goed door. Bewaar chatgesprekken en schermafbeeldingen als bewijs. Dat vergroot de kans op een oplossing als het misgaat.