Akkerbouwers zetten deze zomer kunstmatige intelligentie in om niet-selectieve contactherbiciden veilig te gebruiken. Camera’s en algoritmen herkennen onkruid en geven alleen daar een korte spuitpuls. Fabrikanten als John Deere (See & Spray), Greeneye en Bilberry leveren de systemen. Het doel is minder middel, minder drift en geen schade aan het gewas.
AI richt spuit per plant
De nieuwe systemen werken met computervisie. Dat is software die beelden van camera’s direct analyseert. Het model herkent groene planten en kan vaak onkruid en gewas uit elkaar houden. Daarna geeft het per spuitdop een gerichte puls op het blad van het onkruid.
Bij “green-on-brown” ziet het systeem groen op kale grond. Dat is handig voor zaaibedden. Bij “green-on-green” herkent het onkruid ín het gewas. Dat maakt inzet tijdens het groeiseizoen mogelijk.
Niet-selectieve contactherbiciden doden alles wat ze raken. Zonder precisie is dat te riskant in een staand gewas. Met per-plant dosering blijft het gewas grotendeels buiten schot. Zo kan een teler veilig werken tussen de rijen en in open plekken.
Minder middel, minder gewasschade
Door alleen te spuiten waar onkruid staat, daalt het middelgebruik sterk. Dat scheelt kosten en vermindert emissie. Ook neemt de kans op schade aan bladeren af. Vooral bij jonge gewassen geeft dit rust en zekerheid in het veld.
Fabrikanten melden besparingen in de orde van tientallen procenten. De exacte winst hangt af van de onkruiddruk en het gewasstadium. In brede rijen en open percelen is het effect het grootst. In dicht gewas en bij veel klein onkruid is de winst kleiner.
Veldproeven in Europa en de VS rapporteren vaak 60 tot 90 procent minder herbicide bij gerichte toediening, zonder verlies van werking op onkruid.
Niet-selectieve contactmiddelen werken snel en oppervlakkig. De plant sterft waar het middel het blad raakt. Nauwkeurige druppelplaatsing is daarom cruciaal. AI helpt de dop precies op het juiste moment te openen.
Europese regels sturen inzet
Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen valt in de EU onder Verordening 1107/2009. Lidstaten stellen aanvullende voorwaarden per werkzame stof. AI verandert die regels niet, maar helpt wel aan het doel van minder middelen. Dat past bij de Europese “Farm to Fork”-ambitie.
De Europese AI-verordening (AI Act) geldt op het moment van schrijven nog niet volledig. Precisiespuiten voor onkruidbestrijding valt waarschijnlijk in een laag of beperkt risicoprofiel. Toch gelden eisen voor transparantie en robuustheid. Fabrikanten moeten kunnen uitleggen hoe het model werkt en hoe fouten worden beperkt.
Ook de AVG kan spelen als er personen of kentekens in beeld komen. Dat gebeurt soms bij perceelranden of op het erf. Dan zijn dataminimalisatie en versleuteling nodig. Edge-processing, dus verwerken op de machine, helpt om geen beelden te hoeven opslaan.
Verwerking op de machine
Systemen zoals John Deere See & Spray, Greeneye en Bilberry verwerken beelden aan de spuitboom. Dit heet “edge-AI”. Het voorkomt vertraging en werkt zonder constante internetverbinding. De beslissing per spuitdop valt binnen milliseconden.
Edge-verwerking verkleint ook privacyrisico’s. Beelden hoeven het perceel niet af. Alleen telgegevens en prestatiestatistieken gaan naar de cloud. Telers houden zo meer grip op hun data.
Software-updates en modeltraining blijven wel nodig. Onkruiden verschillen per regio en seizoen. Leveranciers leveren daarom regelmatig nieuwe modellen. Kalibratie en schoonhouden van camera’s blijven een taak voor de teler.
Kosten en baten voor telers
De investering is hoger dan bij een standaardspuit. Retrofitkits maken bestaande machines geschikt. Besparingen op middelen en minder tankvullingen leveren tegenwicht. Bij hoge onkruiddruk kan de terugverdientijd kort zijn.
Voor Nederlandse bedrijven zijn er soms subsidies voor precisielandbouw. Denk aan eco-regelingen binnen het GLB. Ook regionale fondsen kunnen bijdragen. Voorwaarden verschillen per provincie en jaar.
De praktijk vraagt planning. Snelheid, licht en rijsnelheid beïnvloeden herkenning. Vuile lenzen verlagen de nauwkeurigheid. Veel aanbieders leveren daarom reiniging en zelfdiagnose mee.
Grenzen en volgende stappen
Herkenning in dicht bladerdek blijft lastig. Kleine kiemplanten onder het gewas worden niet altijd gezien. Nattigheid en fel tegenlicht kunnen fouten geven. Operators moeten daarom blijven controleren.
Beschikbaarheid van middelen is een tweede grens. In de EU zijn sommige contactherbiciden beperkt of niet meer toegelaten. Telers kiezen dan voor pelargonzuur of mechanische alternatieven. AI kan ook schoffels en snijders aansturen, maar dat vergt andere hardware.
Meer open datasets kunnen de modellen verbeteren. Europese onderzoeksprojecten werken hieraan. Samenwerking met instituten als Wageningen University & Research helpt bij validatie. Zo groeit vertrouwen in de techniek en de resultaten op het perceel.
