NU.nl vraagt slachtoffers van AI-naaktbeelden om hun verhaal te delen. De redactie richt zich op mensen in Nederland en wil scherper zien wat er misgaat en wie helpt. De oproep komt nu misbruik met deepfakes toeneemt en regels veranderen. Dit raakt ook aan de Europese AI-verordening: Europese AI-verordening gevolgen overheid en platforms worden zichtbaarder.
NU.nl zoekt slachtoffers
De nieuwsredactie verzamelt ervaringen van mensen van wie zonder toestemming naaktbeelden zijn gemaakt met algoritmen. Het gaat om synthetische of gemanipuleerde foto’s en video’s die lijken op echte beelden. De redactie wil begrijpen wat de impact is en welke stappen werken om beelden te laten verwijderen.
Gevraagde verhalen gaan bijvoorbeeld over misbruik op school, op werk of via sociale media. Ook situaties met chantage of dreiging om beelden te delen zijn relevant. Met deze inventarisatie kan duidelijk worden waar hulp en handhaving vastlopen.
De oproep speelt terwijl scholen, bedrijven en platforms zoeken naar snellere meldprocedures. Nieuwe Europese en Nederlandse regels vragen tegelijk meer transparantie en zorgplicht. Daardoor verschuift de aandacht van alleen slachtoffers naar verantwoordelijkheid van makers, verspreiders en aanbieders van AI-diensten.
Deepfakes verspreiden razendsnel
Met generatieve AI is het maken van nepnaakt sneller en goedkoper geworden. Open-source beeldmodellen zoals Stable Diffusion en commerciële systemen zoals Midjourney kunnen gezichten realistisch in andere beelden zetten. Ook ‘nudify’-apps zoals Undress AI en eenvoudige face-swapsoftware maken misbruik laagdrempelig.
Een deepfake is een beeld of video die met kunstmatige intelligentie is gemanipuleerd, zodat iemand iets lijkt te doen of te tonen wat niet echt gebeurde.
Platformen als Instagram, X en Telegram verwijderen wel content, maar detectie faalt vaak bij nieuwe varianten. Watermerken of technische labels ontbreken of gaan verloren bij heruploaden. Daardoor kan één upload in minuten honderden kopieën krijgen.
De gevolgen voor slachtoffers zijn groot: reputatieschade, angst en druk op school of werk. Takedowns kosten tijd en energie, terwijl beelden blijven opduiken. Ook minderjarigen lopen risico door gedeelde klasfoto’s of profielen.
Nederland scherpt strafrecht aan
Sinds 2024 geldt in Nederland de vernieuwde Wet seksuele misdrijven. Het zonder toestemming maken, verspreiden of dreigen te verspreiden van seksuele beelden, inclusief deepfakes, is strafbaar. De wet maakt ook online seksuele intimidatie en sextortion beter vervolgbaar.
Naast strafrecht kan ook het civiele recht uitkomst bieden. Op grond van portretrecht en onrechtmatige daad kan verwijdering en schadevergoeding worden gevorderd. Een kort geding tegen een dader of een platform is mogelijk als spoed geboden is.
Voor opsporing blijft bewijs cruciaal. Meldingen bij de politie, met bewaardatum en links, helpen bij het vaststellen van feiten. Juridische steun van Slachtofferhulp Nederland kan slachtoffers bijstaan tijdens aangifte en procedures.
AVG biedt verwijderrecht
Herkenbare beelden van een persoon zijn persoonsgegevens onder de AVG. Gezichtskenmerken kunnen zelfs bijzondere (biometrische) gegevens zijn, die extra beschermd zijn. Voor het maken en verspreiden is dan een geldige grondslag nodig, zoals ondubbelzinnige toestemming.
Slachtoffers hebben recht op verwijdering en beperking van verwerking. Een gericht verzoek aan het platform of de website moet snel worden behandeld en gemotiveerd. Bij uitblijvende actie kan een klacht naar de Autoriteit Persoonsgegevens worden ingediend.
Voor minderjarigen gelden zwaardere waarborgen en is toestemming extra strikt. Dataminimalisatie en versleuteling zijn verplicht voor partijen die beelden rechtmatig verwerken. Overtreding kan leiden tot handhaving en boetes.
Europese AI-verordening gevolgen overheid
De AI-verordening (AI Act) verplicht makers en gebruikers van deepfakes tot duidelijke labeling. Wie AI-inhoud publiceert moet kenbaar maken dat het om gegenereerd of gemanipuleerd materiaal gaat, met beperkte uitzonderingen. Generatieve modellen en general-purpose AI moeten ook veiligheidsmaatregelen treffen.
Voor overheid, scholen en zorginstellingen betekent dit: let op leveranciers en publicatieprocessen. Bij communicatie met burgers hoort een zichtbaar label bij AI-beelden en -audio. Inkoopcontracten moeten eisen bevatten over detectie, watermerken en misbruikpreventie.
Techniek alleen is niet genoeg; procedures zijn nodig voor snelle intake en escalatie van meldingen. Dat vraagt training van personeel, heldere verantwoordelijkheden en logging. Zo ontstaat een sluitende keten van signalering tot verwijdering.
Platformen moeten sneller handelen
Onder de Europese Digital Services Act moeten platforms effectieve notice-and-action aanbieden. Grote platforms (VLOP’s) moeten systemische risico’s tegengaan, waaronder seksuele beeldmisdrijven. Ze moeten meldingen snel beoordelen, besluiten onderbouwen en bezwaar mogelijk maken.
Wie slachtoffer is, bewaart eerst bewijs: schermafbeeldingen, URL’s en tijdstippen. Meld daarna bij het platform via de officiële formulieren en overweeg tegelijk aangifte. Blijf niet alleen: vraag hulp aan Slachtofferhulp Nederland of jeugdplatform Helpwanted.nl (EOKM).
Onderwijsinstellingen en werkgevers doen er goed aan interne protocollen klaar te hebben. Denk aan contactpunten, samenwerking met vertrouwenspersonen en juridische opvolging. Zo worden slachtoffers sneller geholpen en verspreiding beperkt.