In Den Haag schrijven Kamerleden op het moment van schrijven ongeveer een kwart van hun Kamervragen met hulp van AI-tools. Het aandeel groeit door tijdsdruk en de belofte van sneller schrijven. Politici gebruiken systemen zoals ChatGPT van OpenAI en Microsoft Copilot om tekst te bedenken en aan te scherpen. Dat roept vragen op over transparantie, kwaliteit en de Europese AI-verordening gevolgen overheid.
AI schrijft kwart Kamervragen
Kamerleden zetten generatieve kunstmatige intelligentie in om vragen op te stellen. Generatieve AI is software die nieuwe tekst maakt op basis van voorbeelddata. Tools als ChatGPT, Microsoft Copilot en Google Gemini leveren razendsnel opzetjes en alternatieve formuleringen. Daardoor kost het minder tijd om een eerste versie te maken.
In de praktijk helpt het algoritme bij structuur, toon en leesbaarheid. Het maakt opsommingen, past de lengte aan en kan technische taal versimpelen. Sommige medewerkers gebruiken het ook om Engelse stukken naar het Nederlands te vertalen. De eindredactie blijft wel mensenwerk.
Het gebruik neemt toe nu fracties routine opbouwen. Het werkt vooral bij terugkerende thema’s en vaste formats. Tegelijk groeit de behoefte aan duidelijke spelregels. Zo moet helder zijn wie de verantwoordelijkheid draagt voor de inhoud.
“Eén op de vier Kamervragen komt tot stand met hulp van algoritmen, en dat aandeel groeit zichtbaar.”
Transparantie blijft nu vrijwillig
Er zijn nog geen vaste Kamerregels die vermelden van AI-gebruik verplichten. Sommige teksten zullen met hulp zijn gemaakt, zonder dat dit in het document staat. Voor burgers en media is daardoor niet altijd zichtbaar hoe een vraag tot stand kwam. Een simpele vermelding zou de herkomst verduidelijken.
Zonder label kan onduidelijkheid ontstaan over verantwoordelijkheid. De afzender blijft het Kamerlid, maar lezers weten niet welke zinnen door een systeem zijn voorgesteld. Een vaste voetnoot of tag kan dat oplossen. Ook helpt het om discussies over kwaliteit te voeren op basis van feiten.
Ministers en ambtenaren moeten antwoorden op deze vragen. Als er in de vraag feitelijke fouten sluipen, kost herstellen extra tijd. Meer openheid over AI-gebruik kan de broncontrole verbeteren. Dat bevordert een zorgvuldige wisselwerking tussen Kamer en kabinet.
Kwaliteit en risico’s wisselend
Generatieve modellen maken soms denkfouten, ook wel hallucinaties genoemd. Het systeem voorspelt woorden op basis van patronen, niet op waarheid. Zonder bronvermelding kan een onjuiste bewering overtuigend klinken. Daarom zijn een feitencheck en duidelijke bronnen onmisbaar.
De toon kan ook verschuiven door de manier van prompten, de opdracht aan het model. Onbedoeld kan dat een vraag suggestiever of juist vlakker maken. Standaardprompts en voorbeeldteksten helpen om de stijl consistent te houden. Uiteindelijk bepaalt het Kamerlid de definitieve formulering.
Privacy is een tweede aandachtspunt. Het invoeren van persoonsgegevens of vertrouwelijke stukken in een externe tool kan botsen met de AVG. Dataminimalisatie, versleuteling en gebruik van Europese datacenters beperken het risico. Werk met zakelijke versies en duidelijke verwerkersafspraken.
AI-verordening stuurt overheid
De Europese AI-verordening (AI Act) stelt basisregels voor generatieve systemen. Leveranciers moeten onder meer transparantie bieden en misleiding voorkomen. Ook gelden eisen aan documentatie en risicobeperking. Overheden moeten bij inkoop nagaan of een aanbieder hieraan voldoet.
Het schrijven van Kamervragen valt niet in een hoge risicoklasse, maar regels blijven relevant. Bij generatieve AI hoort uitleg over beperkingen en gepaste waarborgen. Gebruik van algemene AI-modellen (GPAI) vraagt extra aandacht voor herkomst en veiligheid. Dat helpt publieke instellingen om verantwoord te werken.
De AVG blijft daarnaast leidend voor alle tekstproductie met persoonlijke data. Deel geen herleidbare informatie in prompts en log gebruik zorgvuldig. Bewaar versies en bronnen voor latere verantwoording. Dit sluit ook aan bij openbaarheid en archivering binnen de overheid.
Kamer kan waarborgen aanscherpen
Een vaste disclosure is een simpele eerste stap. Zet bij de vraag dat AI is gebruikt, bijvoorbeeld “AI-ondersteund concept”. Voeg waar mogelijk bronnen of linkjes toe die het model aanreikte. Zo is de oorsprong controleerbaar voor lezers en media.
Technisch zijn veilige opties beschikbaar. Zakelijke varianten van ChatGPT, Microsoft Copilot en Google Gemini bieden instellingen voor data-afscherming in de EU. Maak verwerkersafspraken en beperk logging tot het nodige. Toegang via een centraal, goedgekeurd account verkleint risico’s.
Tot slot helpt een korte werkafspraak voor alle fracties. Gebruik geen vertrouwelijke gegevens, vraag altijd om bronvermelding, en laat een collega nalezen. Maak versies en prompts vindbaar voor interne controle. Zo blijft snelheid winst, zonder de zorgvuldigheid te verliezen.