ASML uit Veldhoven voert de productie van chipmachines op. Het bedrijf verwacht dat de vraag naar rekenkracht voor kunstmatige intelligentie hoog blijft, ook in Europa. Dat komt door meer investeringen in datacenters en geavanceerde chips. De Europese AI-verordening en haar gevolgen voor overheid en industrie veranderen niets aan die honger naar snellere algoritmen.
ASML voert productie op
ASML zegt, op het moment van schrijven, de bouw van zijn meest geavanceerde systemen op te schalen. Het gaat vooral om EUV-machines en de nieuwe High-NA EUV-variant, die kleiner en preciezer kan belichten. Deze machines zijn nodig voor de nieuwste generaties chips die AI-toepassingen draaien. Leveranciers in Nederland en Duitsland groeien mee om onderdelen sneller te leveren.
De opschaling moet levertijden verkorten en pieken in de vraag opvangen. ASML geeft aan dat klanten langer vooruit bestellen. Dat verkleint onzekerheid in de keten. Tegelijk blijft de planning kwetsbaar voor vertragingen bij kritieke onderdelen, zoals optiek en mechatronica.
De focus ligt op stabiliteit en kwaliteit. Elke machine bestaat uit duizenden onderdelen die exact moeten samenwerken. Een kleine afwijking kan de prestaties van een hele chipfabriek raken. Daarom investeert ASML in testen, servicenetwerken en training bij klanten.
AI jaagt chipinvesteringen
Grote taalmodellen en generatieve systemen vragen veel rekenkracht. Datacenters bouwen daarom versnellers van bedrijven als Nvidia en AMD in. Die chips worden gemaakt bij foundries zoals TSMC, Samsung en Intel. Voor de fijnste chipstructuren gebruiken zij ASML’s EUV-technologie.
Meer AI-gebruik betekent meer investeringen in productie op de meest geavanceerde chipnodes. Fabrieken stappen daarbij over op nieuwe ontwerpmethoden en extra geheugenbandbreedte. Denk aan HBM-geheugen dat dicht op de rekenkern zit. Zulke ontwerpen kunnen niet zonder extreem nauwkeurige belichting.
De vraag is niet alleen Amerikaans of Aziatisch. Europese cloud- en telecombedrijven breiden ook uit. Overheden stimuleren dit via de EU Chips Act en nationale subsidies. Daarmee willen zij minder afhankelijk zijn van externe toelevering.
EUV-lithografie gebruikt extreem ultraviolet licht (13,5 nanometer) om zeer kleine patronen op een siliciumplaat te schrijven. Dit is nodig voor de snelste en zuinigste chips.
Exportregels blijven remfactor
ASML levert geen EUV-systemen aan China vanwege exportbeperkingen. Ook voor bepaalde geavanceerde DUV-systemen zijn Nederlandse vergunningen nodig. Deze regels volgen internationale afspraken waar de Verenigde Staten en Nederland aan meedoen. Ze moeten militair en strategisch gebruik beperken.
De beperkingen zorgen voor onzekerheid in de orderstroom. ASML kan productie niet volledig plannen als markten ineens wegvallen. Tegelijk blijft de wereldwijde AI-vraag een stabiele basis. Klanten spreiden hun investeringen over meerdere regio’s en technologieën.
Voor Europese en Nederlandse beleidsmakers speelt naleving naast concurrentiekracht. Bedrijven moeten aan exportwetten voldoen en tegelijk innovatie vasthouden. Dat vergt duidelijke procedures en voorspelbare termijnen voor vergunningen. Zo kan de sector verantwoord blijven groeien.
Europese keten profiteert mee
De opschaling bij ASML trekt de toeleverketen in de Brainport-regio mee. Machinebouwers, softwarebedrijven en hightech toeleveranciers krijgen meer werk. In Duitsland levert Carl Zeiss SMT cruciale optiek. De samenwerking over de grens is essentieel voor kwaliteit en tempo.
De EU Chips Act ondersteunt investeringen in productie en onderzoek. Universiteiten en kennisinstellingen leveren extra technici en nieuwe ideeën. Dat helpt om knelpunten aan te pakken, zoals het tekort aan vakmensen. Bedrijven zetten in op omscholing en internationale werving.
Overheden letten tegelijk op ruimte, energie en infrastructuur. Geavanceerde maakindustrie vraagt stabiele stroom en snelle logistiek. Regionale netbeheerders en gemeenten moeten daarop plannen. Zonder tijdige uitbreiding ontstaan wachtrijen die de groei afremmen.
Risico’s en levertijden beheersen
De chipmarkt blijft cyclisch. Als datacenters hun investeringen pauzeren, kan de vraag snel dalen. ASML dempt dit met flexibele productie en service-inkomsten. Ook spreiding over productlijnen, zoals DUV en EUV, verkleint schokken.
Technisch is High-NA EUV een grote stap. Het systeem heeft strengere toleranties en vraagt nieuwe procesrecepten bij klanten. Dat kan de opstart vertragen, ook als machines op tijd geleverd zijn. Training en gezamenlijke procesontwikkeling moeten die risico’s verkleinen.
Regelgeving rond data en AI, zoals de AI-verordening en de AVG, stuurt gebruik maar niet direct de productie. Wel beïnvloedt zij waar en hoe datacenters draaien, ook bij overheden. Dat kan de regionale vraag naar rekenkracht veranderen. ASML houdt daarom rekening met scenario’s per regio en sector.