Atelier Creso start het nieuwe cursusseizoen met een digitale schilderdemonstratie. In het atelier laat een kunstenaar zien hoe je met tablet, pen en software een schilderij opbouwt. De bijeenkomst vindt plaats aan het begin van het seizoen in Nederland. Het onderwerp raakt ook aan de Europese AI-verordening en de gevolgen voor overheid en onderwijs in Nederland.
Live leren met tablet
De demonstratie draait om werken met een tekentablet en een stylus, een pen voor het scherm. De kunstenaar bouwt een beeld op met lagen, dat zijn stapels beeld die je apart kunt aanpassen. Ook komen penselen, kleurpaletten en eenvoudige correcties voorbij. Zo wordt duidelijk hoe digitaal schilderen stap voor stap werkt.
Bezoekers zien de volledige werkstroom op het scherm. Zij leren hoe je snel fouten ongedaan maakt en veilig experimenteert. Dat maakt de drempel lager voor starters. Gevorderden krijgen praktische tips om sneller te werken.
Er is aandacht voor bestandsformaten zoals PSD en PNG. Die keuzes bepalen of je later nog lagen kunt bewerken. Ook bespreken organisatoren hoe je werk printklaar maakt. Zo sluit de demo aan op zowel hobby als expositie.
AI schuift atelier binnen
Steeds meer tekenapps en fotoprogramma’s hebben functies met kunstmatige intelligentie. Denk aan slimme selectie, automatische kleurvulling of het maken van referentiebeelden. In Adobe Photoshop werkt dat via Adobe Firefly, het AI-systeem van Adobe. Zulke functies kunnen schetsen versnellen, maar de maker houdt de creatieve regie.
Generatieve AI is software die op basis van voorbeelddata nieuwe beelden, geluid of tekst kan aanmaken, bijvoorbeeld via tekstinvoer.
In de praktijk helpt AI bij een startcompositie of variaties op een idee. Het kan ook afbeeldingen vrijstaand maken of storende elementen weghalen. Dat bespaart tijd in het schetsstadium. Tegelijk blijft vakmanschap nodig voor stijl, kleur en compositie.
Er zijn grenzen en risico’s. AI kan eenvormige resultaten geven als veel mensen dezelfde aanwijzingen gebruiken. Ook kan het systeem foutjes maken, zoals vreemde handen of perspectief. Daarom is controle door de maker nodig bij elke stap.
Gereedschap en softwarekeuze
Veelgebruikte tekenapps zijn Procreate (iPad, van Savage), Adobe Fresco en het open-source programma Krita. Corel Painter biedt klassieke verf-effecten. Voor hardware kiezen veel makers een Wacom-tekentablet of een tablet met pen. Het is slim om eerst te testen wat fijn werkt.
Voor AI-beeldgeneratie zijn er DALL·E 3 van OpenAI, Midjourney en Stable Diffusion van Stability AI. Adobe Firefly zit in Photoshop en Illustrator. Clouddiensten leveren snel resultaat, maar werken met online opslag. Met Stable Diffusion kun je ook lokaal werken voor meer controle.
Let op de licenties en privacy-instellingen van deze diensten. Sommige platforms gebruiken je uploads voor het trainen van modellen. Je kunt dat soms uitzetten via een opt-out. Beginners starten veilig met proefversies en duidelijke opslagkeuzes.
Auteursrecht en privacykaders
Wie portretfoto’s of persoonsgegevens inzet, valt onder de AVG. Werk dan met dataminimalisatie en vraag vooraf toestemming. Versleuteling en lokale opslag beperken risico’s. Deel geen gevoelige data met clouddiensten als dat niet nodig is.
Het auteursrecht blijft leidend voor makers. In de EU geldt de text-and-data-mining-uitzondering met opt-out voor rechthebbenden. Discussies over het trainen van modellen op webbeelden lopen op het moment van schrijven nog in de rechtszaal. Kunstenaars doen er goed aan hun eigen voorwaarden en bronnen te documenteren.
Transparantie helpt publiek en kopers. Benoem wanneer AI is gebruikt in het maakproces. De Europese AI-verordening legt aanbieders van generatieve systemen transparantie-eisen op. Culturele instellingen kunnen dit vertalen naar heldere zaalteksten en werkbeschrijvingen.
AI-verordening: gevolgen voor ateliers
De Europese AI-verordening (AI Act) is in werking met een gefaseerde invoering. Generatieve modellen vallen onder regels voor zogeheten algemene AI-systemen. Aanbieders zoals OpenAI, Stability AI en Adobe krijgen plichten rond documentatie en transparantie. Dat moet misleiding en onduidelijke herkomst beperken.
Voor gebruikers zoals ateliers en cursisten gelden vooral zorgplichten in de praktijk. Licht deelnemers in over AI-gebruik en bewaartermijnen van bestanden. Label AI-beelden bij verkoop, inzendingen en wedstrijden als dat wordt gevraagd. Zo voorkom je discussie achteraf.
Ook gemeenten en scholen die workshops inkopen hebben een rol. Zij moeten rekening houden met AVG en inkoopvoorwaarden. Voor gevoelige projecten is een offline optie, zoals lokale Stable Diffusion, een veilige keuze. Dit verkleint afhankelijkheid van externe cloudleveranciers.