Barclays zet deze week geothermische energie in de schijnwerpers als kansrijke stroombron voor AI-infrastructuur. De bank identificeert spelers die kunnen leveren aan datacenters in de VS en Europa. De reden: AI-diensten vragen steeds meer continue, CO2-arme elektriciteit. In Europa spelen bovendien de AI-verordening en de Energie-efficiëntierichtlijn mee, wat druk zet op efficiëntere en schonere datacenters.
Geothermie matcht AI-vraag
Geothermie is warmte en stroom uit de aardkorst en levert dag en nacht. Dat past bij datacenters voor algoritmen en modellen, die een constante stroomvraag hebben. In tegenstelling tot zon en wind levert geothermie ‘firm power’: stabiele capaciteit zonder opslag. Voor AI-clusters verlaagt dat het risico op onderbrekingen en dure piekstroom.
Grote cloudbedrijven zoals Microsoft, Google en Amazon Web Services breiden hun rekenclusters voor kunstmatige intelligentie snel uit. Zij zoeken wereldwijd naar 24/7 schone energie voor nieuwe locaties. Geothermie kan daarbij baseload leveren, naast zon, wind en batterijen. Dat maakt contracten met vaste prijs en lange looptijd makkelijker.
Voor netbeheerders is geothermie ook aantrekkelijk. De productie is voorspelbaar en helpt het net in balans te houden. In regio’s met netcongestie kan dit de druk verlagen. Dat is relevant in Europa, waar aansluitruimte schaars is.
Barclays ziet kanshebbers
Barclays wijst in zijn analyse op ontwikkelaars en nutsbedrijven met projecten, financiering en boortechniek op orde. De bank ziet vooral kansen waar Enhanced Geothermal Systems (EGS) opkomen. EGS is een techniek waarbij warmte uit droge, hete gesteenten wordt gewonnen met behulp van geboord netwerk van putten. Dit vergroot het aantal locaties waar geothermie kan werken.
De analisten letten op drie factoren: schaalbare pijplijn, lage kosten per megawatt en nabijheid van datacenterhubs. Ook weegt mee of partijen PPA’s kunnen sluiten. Een PPA is een langjarig stroomcontract met vaste prijs. Zulke contracten zijn populair bij AI-aanbieders die kosten en CO2 willen beheersen.
Barclays benadrukt op het moment van schrijven dat zowel beursgenoteerde als private bedrijven meedoen. Projectontwikkelaars met eigen technologie kunnen sneller leveren. Nutsbedrijven met bestaande geothermische parken hebben daarentegen lagere risico’s. Die mix kan de uitrol richting AI-clusters versnellen.
Voorbeelden in VS en EU
In de VS werkt Google samen met Fervo Energy aan verbeterde geothermie bij datacenters in Nevada. Dat laat zien dat techbedrijven in 24/7 schone stroom investeren. Ormat Technologies is een gevestigde speler met projecten in Noord-Amerika en daarbuiten. Zulke partijen tonen hoe geothermie commercieel inzetbaar is naast AI-werkload.
Europa heeft een eigen basis in Italië en IJsland. Enel Green Power levert al decennia geothermische stroom in Toscane, dicht bij Europese knooppunten. In IJsland draaien datacenters van onder meer Verne Global op geothermie en waterkracht via ON Power. Deze locaties profileren zich als laag in CO2 en voorspelbaar in prijs.
Voor Nederland is regio-diversificatie interessant. Stroom uit geothermie kan via PPA’s of garanties van oorsprong in portefeuilles van datacenters landen. Combineer dat met lokale zon, wind en batterijen om 24/7 dekking te halen. Zo ontstaat een mix die beter past bij AI-belastingprofielen.
EU-regels sturen datacenters
Nieuwe Europese regels beïnvloeden de keuzes van AI-exploitanten. De Europese AI-verordening (AI Act) verplicht organisaties tot zorgvuldigheid rond inzet van systemen, wat ook energiebeheer en transparantie aanjaagt. De Energie-efficiëntierichtlijn (EED) scherpt daarnaast rapportage-eisen voor datacenters aan. Samen vergroten deze regels de druk om schone, betrouwbare stroombronnen te gebruiken.
Vanaf 2024 moeten datacenters groter dan 500 kW in de EU hun energiegebruik rapporteren in een centrale database.
Ook duurzaamheidsrapportages onder de CSRD vergroten de transparantie. Grote bedrijven moeten hun CO2-voetafdruk en energiemix openbaar maken. Dat stimuleert langjarige contracten voor CO2-arme stroom, zoals geothermie. Voor AI-diensten helpt dit bij het aantonen van 24/7 groene dekking.
Nationale regels spelen mee. Nederland beperkte recent de vestiging van hyperscale-datacenters op enkele locaties. Dat zet aan tot betere afstemming met netbeheerders en regionale energieplannen. Schoon, voorspelbaar vermogen wordt zo een concurrentievoordeel.
Risico’s en beperkingen blijven
Geothermie kent boorrisico’s en hoge aanloopkosten. Niet elke ondergrond is geschikt en vergunningen kosten tijd. In dichte regio’s spelen zorgen over seismische effecten mee. Dit vraagt om zorgvuldige locatiekeuze en monitoring.
EGS is veelbelovend, maar nog jong. Opschaling kan tegen techniek- en financieringsgrenzen aanlopen. Boorcapaciteit en specialistische aannemers zijn schaars. Daardoor zijn levertijden onzeker voor grote AI-campussen.
Concurrentie met andere ‘firm clean’ opties blijft. Kernenergie, waterkracht en combinaties van wind, zon en opslag bieden alternatieven. Voor AI-aanbieders wordt de totale kostprijs per betrouwbare megawatt leidend. Contractvormen en risicodeling maken dan het verschil.
Impact voor Nederland
Nederlandse datacenters in de Amsterdamse regio en daarbuiten zoeken 24/7 groene stroom. Geothermie kan hier vooral warmte leveren voor glastuinbouw en warmtenetten, en indirect stroomvrijmaken voor AI. Projecten zoals Warmte van Delft en de seismische SCAN-kaarten bouwen kennis op. Dat helpt bij toekomstige inzet van diepe geothermie.
Cloudspelers sluiten intussen meerjarige PPA’s in en om Nederland. Contracten met wind op zee en zonneparken zijn gangbaar. Een toevoeging van geothermie uit Europa kan de basislast groener en stabieler maken. Dit past bij de doelen van het Klimaatakkoord.
Voor overheid en sector is planning cruciaal. Netcongestie bij TenneT en regionale beheerders vraagt om slimme plaatsing van AI-clusters. Door vroegtijdig te sturen op 24/7 CO2-arme mix, waaronder geothermie, verkleinen risico’s op vertraging en extra kosten. Zo blijft groei van AI-infrastructuur in lijn met Europese klimaat- en energieregels.