Beeld: AI-gegenereerd
Basisscholen in Nederland zien online pesten onder kinderen nauwelijks afnemen. Dat melden scholen twee jaar na invoering van het mobieltjesverbod op school. Het pesten gebeurt vooral buiten lestijd en in Nederlandse groepsapps op telefoons.
Ouders en scholen krijgen hiermee zicht op wat werkt tegen digitale groepsdruk. Deskundigen noemen duidelijke afspraken, moderne lessen en actieve begeleiding. Zij wijzen op toezichtsoftware en vaste gesprekken thuis. Zo kunnen kinderen sneller hulp vragen en stoppen online aanvallen eerder.
Groepsapps en AI-beelden spelen mee
Scholen melden dat het pesten vooral in groepchats op Snapchat en WhatsApp gebeurt. Kinderen worden buitengesloten of krijgen nare opmerkingen. Ook worden foto’s van leerlingen gedeeld. Met AI bewerkte beelden krijgen volgens scholen een steeds grotere rol. Het mobieltjesverbod op school helpt hier weinig tegen. Dat komt doordat veel berichten buiten schooltijd verschijnen. Leraren missen daardoor zicht op wat er in chats gebeurt. De meeste bevraagde scholen zien dan ook weinig vooruitgang sinds de invoering van het verbod.
Deskundigen zien dat online pesten vaak kinderen treft die al op het schoolplein worden aangepakt. De digitale omgeving maakt het moeilijk om te ontsnappen. Een bericht of beeld blijft opduiken en vergroot de druk. Daardoor voelen slachtoffers zich sneller in een hoek geduwd en verliezen zij vertrouwen in klasgenoten.
Waarom online pesten harder aankomt
Tessa Kaufman, socioloog en pedagoog aan de Universiteit Utrecht, noemt meerdere oorzaken. Op sociale media is de drempel om door te gaan lager. Een pester ziet geen gezichtsuitdrukking en onderschat snelheid van verspreiding. Eén post kan daarna duizenden keren gedeeld worden. Het slachtoffer ziet die beelden of berichten steeds terugkeren en voelt de klap opnieuw. Dat vergroot het gevoel van eenzaamheid.
Remco Spithoven, lector online weerbaarheid bij Saxion Hogeschool, herkent deze ontwikkeling. Kinderen zijn online ongeremder omdat er een scherm tussen zit. De schade is snel aangericht en blijft zichtbaar. Een foto of opmerking lijkt klein. Toch groeit het bereik snel en blijft het bericht terugkeren op een telefoon, dag na dag.
“Ouders zouden meer verantwoordelijkheid moeten nemen.”
– Remco Spithoven, lector online weerbaarheid bij Saxion Hogeschool
Ouders en scholen moeten samen ingrijpen
In de praktijk wijzen ouders en scholen soms naar elkaar voor de oplossing. Een basisschool voelt zich soms een recherchebureau dat chats moet uitpluizen. Leraren proberen te achterhalen wie wat heeft gezegd en wanneer. Volgens de school helpt het als ouders beter letten op online gedrag. Deskundigen beamen dat. Zij zien winst in toezichtsoftware en vaste vragen aan kinderen over wat zij online meemaken.
Kaufman vindt dat volwassenen moeite hebben met snelle online veranderingen. Zij zegt dat huidige lespakketten in het onderwijs niet toereikend zijn. Scholen kunnen die pakketten vernieuwen en zo beter aansluiten bij apps en gewoontes. Thuis kunnen ouders gesprekken voeren over wat kinderen zien, doen en voelen. Door structurele aandacht ontstaat sneller steun voor wie wordt aangevallen.
Deskundigen roepen daarom op tot duidelijke online omgangsvormen en blijvende begeleiding. Afspraken op school en thuis kunnen elkaar versterken. Zo worden lessen en oudergesprekken een gezamenlijk vangnet. Daarmee verkleint de kans dat pesten verhardt in groepchats of met gedeelde beelden.