Character.AI heeft een groot aantal chatbots die Disney-personages nabootsen verwijderd, nadat het bedrijf was geconfronteerd met dreiging van juridische stappen door Disney. Volgens berichtgeving van Tweakers ging het om door gebruikers gemaakte bots die namen, uiterlijk of karaktertrekken van bekende figuren gebruikten. De maatregel moet inbreuken op auteurs- en merkenrechten voorkomen en volgt op toenemende druk rond intellectueel eigendom in de AI-sector.
Wat er is gebeurd en waarom dat nu speelt
De getroffen chatbots waren populair op het platform omdat ze fans de mogelijkheid boden in gesprek te gaan met personages uit Disney-franchises. Disney zou Character.AI hebben gewezen op mogelijke inbreuken, waarna de dienst de personagebots ontoegankelijk maakte. Het gaat om een preventieve handhaving: platforms verwijderen doorgaans content zodra een rechthebbende mogelijke overtredingen meldt om aansprakelijkheid te beperken.
Character.AI positioneert zich als een creatief platform waar gebruikers eigen “characters” bouwen en delen. Juist die openheid maakt het lastig om schendingen van rechten vooraf te filteren, zeker bij personages die wereldwijd bekend zijn. Door de bots te verwijderen wil het platform juridisch risico beperken en duidelijkheid scheppen richting makers en rechthebbenden.
Hoe Character.AI werkt en waarom fanbots juridisch gevoelig zijn
Gebruikers van Character.AI kunnen een naam, beschrijving, avatar en gedragsrichtlijnen instellen voor hun bot. Voor fictieve figuren resulteert dat al snel in herkenbare imitatie van stem, taalgebruik en verhaalwerelden. Zelfs met disclaimers zoals “niet officieel” kan er sprake zijn van verwarringsgevaar of ongeoorloofd gebruik van beschermde elementen.
Bij bekende franchises gaat het niet alleen om teksten of afbeeldingen, maar ook om karakterisering: typische uitspraken, visuele elementen en verhaallijnen kunnen onder auteursrecht of merkenrecht vallen. Daarnaast spelen persoonlijkheidsrechten en het recht van gelijkenis (right of publicity) mee als een bot de stem of persona van een acteur benadert. Die combinatie maakt fanbots juridisch complex, zeker wanneer ze publiek toegankelijk en populair zijn.
Auteursrecht, merken en de Disney-nuance
Disney-figuren zijn doorgaans beschermd door auteurs- en merkenrecht. Hoewel vroege versies van Mickey Mouse sinds 1 januari 2024 in het publieke domein zijn gevallen, geldt dat niet voor latere, herkenbaardere uitwerkingen van het personage. Bovendien beschermt het merkenrecht namen, logo’s en bepaalde kenmerkende elementen, ongeacht de auteursrechtelijke status van een specifieke tekening of film.
Voor AI-chatbots betekent dit dat zelfs “transformatief” gebruik risico’s kent wanneer het eindresultaat de indruk wekt officieel of nauw verbonden te zijn met Disney. Ook parodie en pastiche kennen in Europa en de VS uitzonderingen, maar die zijn contextafhankelijk en bieden geen vrijbrief voor grootschalige, publiek gedeelde imitatie. Platforms kiezen daarom vaak voor verwijdering zodra een rechthebbende bezwaar maakt.
Gevolgen voor makers en gebruikers op het platform
Voor makers betekent de verwijdering dat populaire bots van de ene op de andere dag verdwijnen en opgebouwde gebruikersaantallen wegvallen. Gebruikers verliezen toegang tot hun gesprekken en favorieten, wat de betrokkenheid op het platform onder druk kan zetten. Tegelijk zorgt striktere handhaving voor heldere grenzen en vermindert het juridisch risico voor zowel platform als community.
Makers die met bestaande IP willen werken, zullen meer nadruk moeten leggen op originele personages en universa of licenties zoeken waar dat haalbaar is. In de praktijk kiezen veel platforms voor filters op namen, afbeeldingen en trefwoorden die aan bekende franchises zijn gekoppeld. Dat is geen waterdichte aanpak, maar het verlaagt de kans op nieuwe klachten.
Het bredere AI- en IP-landschap
De stap van Character.AI past in een sectorbrede trend waarin AI-diensten strenger optreden tegen mogelijk inbreukmakende content. Rechthebbenden treden actiever op tegen imitatie van stemmen, personages en muziek, variërend van takedowns tot rechtszaken. Tegelijk voeren platforms interne richtlijnen op en bouwen ze detecties in om bekende namen en visuele kenmerken te blokkeren.
Regelgeving en rechtspraak bewegen mee. In de EU legt de AI-verordening transparantieverplichtingen op aan generieke AI-modellen en benadrukken bestaande auteurs- en merkenregels de plicht tot respect voor rechten. In afwachting van verdere juridische duidelijkheid kiezen veel aanbieders voor het zekere voor het onzekere met striktere moderatie en snellere verwijdering bij klachten.
Referenties
Tweakers – “Character.AI verwijdert Disney-personages na dreiging van juridische stappen”, gepubliceerd op 1 oktober via tweakers.net
