Het programma Digitale Agenda brengt deze week een nieuwe video over kunstmatige intelligentie in Zeeland. In de zesde aflevering delen regionale partijen hoe zij algoritmen testen en invoeren bij bedrijven en overheid. De aflevering gaat ook in op de Europese AI-verordening en de gevolgen voor overheid en bedrijven in de regio, naast eisen uit de AVG. Doel is om kansen, risico’s en regels helder uit te leggen voor inwoners en organisaties.
Zeeland verkent AI-toepassingen
Zeeland kijkt vooral naar praktische inzet van AI in logistiek, zorg, landbouw en energie. Met algoritmen kun je onderhoud plannen, drukte voorspellen en energie besparen. De focus ligt op haalbare stappen en meetbaar effect.
Veel projecten starten klein om kosten en risico’s te beperken. Organisaties combineren clouddiensten met open-source bouwstenen. Zo blijft de drempel laag en de controle bij het team.
Generatieve systemen helpen bij teksten en klantenservice. Denk aan ChatGPT, Gemini en Llama, die automatisch samenvatten of antwoorden. Teams leggen vast dat een mens altijd de laatste check doet.
Lokale voorbeelden en beperkingen
In de aflevering komen veelgebruikte thema’s aan bod, zoals teksthulpen, beeldherkenning en voorspellende onderhoudsmodellen. Zulke tools ondersteunen medewerkers, maar nemen geen eindbesluiten. Daarmee blijft de verantwoordelijkheid duidelijk belegd.
Beperkingen zitten vaak in de kwaliteit en hoeveelheid data. Kleine datasets leveren wisselende resultaten op en vragen om goed schoonmaken van data. Anders vallen fouten pas op na inzet in de praktijk.
Bij camera-analyse spelen privacy en miskenning van personen. Organisaties kiezen daarom voor tellingen en patroonherkenning zonder identificeerbare gezichten. Live biometrische identificatie blijft buiten beeld.
Europese AI-verordening stuurt keuzes
De Europese AI-verordening deelt toepassingen in risicoklassen. Systemen met een hoog risico, bijvoorbeeld in zorg, onderwijs of werk, krijgen zwaardere eisen. Denk aan documentatie, toezicht door mensen en testen op vooroordelen.
Chatbots en teksthulpen bij de gemeente vallen vaak in de lage of beperkte risicoklasse. Modellen die meebeslissen over toelating, subsidies of inspecties vallen al snel hoog-risico. Dan zijn extra controles en registraties nodig.
De AVG blijft tegelijk van kracht bij persoonsgegevens. Dataminimalisatie, doelbinding en versleuteling zijn verplicht. Een DPIA, een privacy-risicoanalyse, is vaak nodig vóór een pilot.
De Europese AI-verordening deelt systemen in risiconiveaus van minimaal tot onaanvaardbaar en stelt strenge eisen aan hoog-risico-toepassingen, met strikte beperkingen voor biometrische identificatie in de openbare ruimte.
Data delen vraagt regie
AI werkt alleen met goede en toegankelijke data. In Zeeland gaat het om water-, energie-, mobiliteits- en bedrijfsdata. Die zitten nu vaak vast in aparte systemen.
Overheden kunnen afspraken en standaarden helpen vastleggen. Pseudonimisering en versleuteling maken delen veiliger. Toegangsrechten en logboeken zorgen voor zicht op wie wat gebruikt.
Bedrijven delen vooral geaggregeerde of synthetische data. Zo beschermen ze bedrijfsgeheimen en klantinformatie. Onderzoeksprojecten gebruiken dat om modellen te trainen zonder persoonlijke gegevens te lekken.
Onderwijs en mkb trekken samen op
Er is grote vraag naar basiskennis over AI bij medewerkers. HZ University of Applied Sciences en Scalda kunnen praktische cursussen en leerprojecten bieden. Zo groeit de regio mee met de vraag.
Het mkb zoekt betaalbare tools en duidelijke stappenplannen. Standaardchecklists voor risico’s en kwaliteit helpen bij selectie en inkoop. Regionale partijen zoals Impuls Zeeland kunnen die ondersteuning bundelen.
Praktijkgemeenschappen versnellen leren in de keten. Bedrijven delen code, sjablonen en ervaringen, waar mogelijk open-source. Dat verkort de doorlooptijd van idee tot resultaat.
Publieke waarden en toezicht nodig
Burgers moeten kunnen zien hoe een systeem werkt en wat het niet kan. Eenvoudige uitleg en een optie voor menselijk contact blijven belangrijk. Dat vergroot vertrouwen en voorkomt klachten.
Toezicht op algoritmen groeit mee met het gebruik. Registers van algoritmen en externe audits maken keuzes controleerbaar. De Autoriteit Persoonsgegevens houdt, op het moment van schrijven, toezicht op privacy en algoritmen met risico op discriminatie.
Stap-voor-stap invoeren blijft het devies. Meten wat het oplevert en stoppen bij ongewenste effecten hoort daarbij. De aflevering roept organisaties op om klein te beginnen en te leren in het open.
