In Nederland en de EU kiezen steeds meer taalleerders voor gratis apps met kunstmatige intelligentie. Die alternatieven maken Duolingo voor veel beginners minder noodzakelijk, juist nu kosten en privacy zwaarder wegen. De tools bieden spraakherkenning, slimme herhaling en oefendialogen zonder verplicht abonnement. Dit speelt nu, met de AVG en de nieuwe Europese AI-verordening in het achterhoofd.
Gratis alternatieven winnen terrein
Veel taalapps werken met advertenties of een betaald abonnement. Voor wie geld wil besparen, zijn er nu meer gratis opties met vergelijkbare functies. Dat verlaagt de drempel om dagelijks te oefenen. Daardoor wordt Duolingo voor veel gebruikers een keuze, geen noodzaak.
De grootste trekker is de basis die voor niets te gebruiken is. Denk aan woorden leren met herhaling, voorbeeldzinnen en uitspraak oefenen. Dit dekt het grootste deel van een startende leercurve. Extra’s zoals certificaten blijven meestal betaald.
Ook de variatie is gegroeid. Sommige apps richten zich op woordenschat, andere op spreekvaardigheid met taalpartners. Zo ontstaat een mix die samen een complete cursus kan benaderen. Dat past bij kort, dagelijks leren op mobiel.
Voor scholen en bibliotheken is dit aantrekkelijk. Zij kunnen laagdrempelige oefenmateriaal aanbieden zonder licenties voor elke leerling. Tegelijk vraagt het om duidelijke afspraken over data en accounts. Zeker bij minderjarigen is dat belangrijk.
AI-functies zonder abonnement
Gratis apps leveren inmiddels functies die eerder alleen in premium pakketten zaten. Spraakherkenning controleert uitspraken en geeft directe feedback. Aanbevelingssystemen passen de volgende oefening aan het niveau aan. Zo blijft de motivatie hoger.
Anki gebruikt een algoritme voor gespreide herhaling, een simpele techniek die je geheugen traint. Clozemaster laat woorden oefenen in echte zinnen, zodat je context leert. Tatoeba geeft een open databank met voorbeeldzinnen, goed voor variatie. Deze mix werkt goed naast klassiek woordjes stampen.
Memrise heeft in het gratis deel woordenschat en video’s met native speakers. HelloTalk en Tandem koppelen je aan taalpartners voor chat en spraak, al hebben ze ook betaalde lagen. LibreLingo is open source en helemaal gratis, met cursussen die door de gemeenschap worden gebouwd. Forvo biedt uitspraakvoorbeelden van moedertaalsprekers per woord.
Gespreide herhaling is een leermethode die woorden op het juiste moment opnieuw toont, net voor je ze vergeet. Dit versnelt onthouden en scheelt studietijd.
AVG en AI-verordening tellen
Wie met microfoon en chat oefent, deelt vaak stem en tekst. Onder de AVG geldt dan dataminimalisatie: vraag en bewaar alleen wat nodig is. Versleuteling en duidelijke bewaartermijnen horen daarbij. Controleer of de aanbieder uitlegt welke data blijven staan en waar.
De Europese AI-verordening zet educatieve AI meestal in de “beperkt risico”-groep. Dat betekent transparantie over hoe het systeem werkt en duidelijke gebruikersinformatie. Chatbots moeten herkenbaar zijn als chatbot. Voor scholen kan een korte risico-analyse nuttig zijn.
Let op doorgifte van data buiten de EU. Sommige diensten gebruiken Amerikaanse clouds of onderaannemers. Vraag dan naar een rechtsgrond, zoals standaardcontractclausules. EU-gehoste alternatieven of lokaal draaiende apps, zoals Anki, beperken dit risico.
Voor jongeren onder 16 jaar is toestemming van ouders vaak verplicht. Scholen moeten verwerkersovereenkomsten sluiten met leveranciers. Ook is het verstandig om microfoonfuncties uit te zetten als ze niet nodig zijn. Zo blijft oefenen veilig en volgens de regels.
Nederlandse praktijk en onderwijs
In NT2-onderwijs en inburgering kunnen gratis apps het klassikale werk aanvullen. Docenten gebruiken Anki-decks om woordlijsten te delen. Tatoeba en Clozemaster leveren extra zinsvoorbeelden bij een les. Zo oefenen leerlingen korte momenten, ook buiten school.
Bibliotheken en taalcafés zien een voordeel in lage kosten. Bezoekers kunnen meteen starten op eigen telefoons. Wel is begeleiding nodig bij het instellen van privacy. Denk aan anonieme accounts en beperkte app-machtigingen.
Hogescholen en mbo’s letten op betrouwbaarheid van feedback. Een algoritme kan uitspraak beoordelen, maar hoort geen eindcijfer te bepalen. De AI-verordening stimuleert die scheiding tussen oefenen en beoordelen. Formele toetsen blijven het domein van erkende instituten.
Ook gemeenten die taal ondersteunen, kunnen hiervan profiteren. Een lijst met veilige, gratis apps scheelt kosten in programma’s. Combineer dat met duidelijke privacyrichtlijnen. Dan is de drempel voor deelnemers laag.
Waar betaald nuttig is
Gratis tools dekken de basis, maar niet alles. Wie een CEFR-certificaat of examenvoorbereiding wil, komt bij betaalde trajecten uit. Denk aan Cambridge, Goethe of het DUO-stelsel voor inburgering. Dat vraagt om strakke leerpaden en toetsing.
Duolingo biedt een sterke interface en gamification die motiveert. Het Duolingo English Test is een apart, betaald product. Memrise, Babbel en Busuu hebben gestructureerde leerlijnen met docentinvoer. Die diensten kosten geld, maar leveren duidelijkheid en tempo.
Een slimme keuze is te starten met gratis apps en gericht te upgraden. Betaal alleen voor functies die je echt mist. Bijvoorbeeld een intensieve spreekcursus of examinering. Zo blijft de prijs laag en het resultaat hoog.
Kijk tot slot naar toegankelijkheid en taal. Niet elke app biedt Nederlands als steuntaal. Voor beginners kan dat het verschil maken. Probeer daarom eerst een paar opties naast elkaar.
Kort overzicht gratis opties
Onderstaande selectie is gratis te gebruiken en heeft een nuttige kernfunctie. Combineer er twee of drie voor een compleet pakket. Zo maak je Duolingo optioneel zonder in te leveren op kwaliteit. Houd privacyinstellingen steeds in de gaten.
- Anki (open source): slim herhalen met eigen of gedeelde kaarten.
- Clozemaster (freemium): woorden in context via invuloefeningen.
- Memrise (gratis basis): woordenschat en video’s met native speakers.
- HelloTalk/Tandem (freemium): chat en spraak met taalpartners.
- Tatoeba (gratis): grote verzameling voorbeeldzinnen met vertalingen.
- LibreLingo (open source): volledig gratis cursussen door de community.
- Forvo (gratis): uitspraakvoorbeelden door moedertaalsprekers.
Door deze mix kan een beginner vandaag al goed uit de voeten. Het kost niets, behalve tijd en discipline. Voor formele doelen kan later een betaalde stap volgen. Zo blijft leren betaalbaar en privacybewust binnen de Europese regels.
