Google moet zijn Android‑systeem in de Europese Unie openzetten voor concurrerende AI‑assistenten. Toezichthouders willen dat niet alleen Gemini diep in Android kan, maar ook rivalen zoals ChatGPT, Copilot en Meta AI. Het gaat om toegang tot systeemknoppen, standaardkeuzes en technische koppelingen. Dit sluit aan bij de Digital Markets Act en, voor gegevensgebruik, bij de AVG en de Europese AI‑verordening, op het moment van schrijven nog in invoering.
EU eist keuze voor assistent
De Europese Commissie ziet Google als “poortwachter” onder de Digital Markets Act (DMA). Poortwachters mogen eigen diensten niet voorrang geven. Voor Android betekent dit dat de standaard AI‑assistent vrij te kiezen moet zijn.
Gebruikers moeten bij de start en later eenvoudig kunnen wisselen van assistent. Concurrerende systemen moeten dezelfde toegang krijgen als Google Gemini. Dat voorkomt dat één merk het hele toestel domineert.
De inzet is eerlijke concurrentie bij AI op de telefoon. Zonder open toegang kan bundeling met Android de markt op slot zetten. Dat zou innovatie en keuze voor Europese consumenten beperken.
Android‑integratie moet open
Het gaat niet alleen om een app installeren. AI‑assistenten hebben systeemkoppelingen nodig, zoals de aan/uit‑knop lang indrukken, het microfoon‑icoon of het openen bovenop andere apps. Ook de “delen met assistent”‑functie en meldingen horen daarbij.
Als alleen Gemini deze ingangen heeft, is er geen gelijk speelveld. De DMA vraagt daarom gelijke technische voorwaarden. Ontwikkelaars moeten documentatie en stabiele koppelvlakken (API’s) krijgen om hun assistent naadloos te laten werken.
Google blijft verantwoordelijk voor veiligheid. Maar veiligheidsregels mogen geen voorwendsel zijn om rivalen te blokkeren. Transparante criteria en dezelfde testen voor alle aanbieders zijn daarbij nodig.
Gegevensgebruik onder AVG‑regels
AI‑assistenten verwerken veel persoonlijke gegevens, zoals spraak, locatie en scherminhoud. De AVG eist dataminimalisatie en duidelijke toestemming. Versleuteling en zo veel mogelijk lokale verwerking op het toestel verlagen het risico.
Leveranciers moeten helder zijn over wat op het toestel blijft en wat naar de cloud gaat. Ook moeten ze uitleggen hoe lang data worden bewaard en met wie ze worden gedeeld. Dit geldt voor Google Gemini, maar ook voor ChatGPT, Copilot en andere systemen.
De Europese AI‑verordening legt extra plichten op aan “algemene AI‑modellen” (GPAI), zoals transparantie over trainingsdata en energiegebruik. Overheden die assistenten inzetten, moeten de combinatie van AI‑wet en AVG volgen en impactanalyses maken.
Effect in Nederland
Nederlandse gebruikers krijgen meer keuze op Android‑telefoons. Zij kunnen een andere assistent als standaard instellen en die via dezelfde sneltoetsen oproepen. Dat maakt overstappen eenvoudiger en verlaagt drempels om iets nieuws te proberen.
Voor Nederlandse appbouwers en start‑ups ontstaat een kans om gespecialiseerde assistenten te maken. Denk aan zorg‑ of onderwijsapps die veilig toegang vragen tot spraak en meldingen. Gelijke toegang tot Android‑functies maakt die diensten bruikbaarder.
Overheden en publieke diensten moeten aanbestedingen techniek‑neutraal formuleren. Dat voorkomt leveranciersafhankelijkheid en sluit aan bij de DMA. Het helpt ook om AVG‑eisen goed te borgen in contracten.
Wat Google nu moet doen
Google moet aantonen dat keuze‑schermen, standaardinstellingen en systeemtoegang zijn opengesteld. Ook moet het bedrijf beschrijven hoe externe assistenten toegang krijgen tot knoppen, microfoon en context op het scherm. Heldere richtlijnen en ondersteuning voor ontwikkelaars horen daarbij.
De Europese Commissie kan handhaven als de uitvoering tekortschiet. Dat kan uitmonden in bindende maatregelen of boetes. Hersteltermijnen en periodieke rapportages zijn daarbij gebruikelijk.
Boetes onder de DMA kunnen oplopen tot 10% van de wereldwijde omzet, en tot 20% bij herhaalde overtredingen.
Als Google voldoet, kunnen ChatGPT, Copilot en andere assistenten zich dieper in Android nestelen. Dat kan de concurrentie in spraak, zoeken en productiviteit op smartphones vergroten. Voor gebruikers betekent het meer keuze en mogelijk scherpere innovatie.
Knelpunten en open vragen
Toegang tot systeemfuncties kan botsen met veiligheid en batterijverbruik. Er is daarom behoefte aan uniforme, gedocumenteerde testprocedures. Die moeten voor alle aanbieders gelijk zijn en openbaar worden gemaakt.
Misbruik van toestemmingen blijft een risico. Heldere toestemming, makkelijk intrekken en standaard uit waar mogelijk zijn nodig. Voor gevoelige data, zoals gezondheidsinformatie, zijn extra waarborgen passend.
Tot slot is toezicht op praktische details belangrijk. Denk aan hoe snelknoppen werken, welke gegevens een assistent in “scherm‑hulp” mag lezen, en hoe vaak logs worden gewist. Transparantie richting gebruikers en ontwikkelaars is hier de sleutel.