Topman David Solomon van Goldman Sachs deelde deze week zijn kijk op kunstmatige intelligentie en de economie. Hij ziet AI vooral als motor voor hogere productiviteit binnen de bank en bij klanten. Tegelijk waarschuwt hij voor risico’s rond data en regulering. De boodschap is ook relevant voor Europa, met de Europese AI-verordening en gevolgen voor overheid en banken op de voorgrond.
AI moet productiviteit verhogen
Solomon schetst dat AI processen sneller en goedkoper kan maken. Denk aan het samenvatten van dossiers, het ondersteunen van softwareontwikkeling en het zoeken in grote documenten. Zulke verbeteringen zijn concreet en schaalbaar, maar vragen strak beheer.
Generatieve AI is software die nieuwe tekst, code of beelden maakt op basis van voorbeelddata. Voor banken kan dat betekenen: snellere rapportages, betere klantinteractie en minder handwerk. Dat scheelt tijd en kosten, vooral in ondersteunende afdelingen.
Volgens Solomon gaat de winst stap voor stap, niet in één klap. Teams moeten leren wat wel en niet werkt. Het gaat om vele kleine efficiënties die samen optellen.
Strikte datadiscipline nodig
AI werkt alleen veilig met goed databeheer. Voor een bank betekent dat: dataminimalisatie, duidelijke doelen en versleuteling van gevoelige informatie. Dat sluit aan bij de AVG, die strenge eisen stelt aan persoonsgegevens.
Fouten van modellen, zoals “hallucinaties” (bedachte uitkomsten), vragen om menselijk toezicht. Bias in data kan tot oneerlijke beslissingen leiden. Daarom zijn uitlegbaarheid en audit-trails nodig, zeker bij krediet- en risicomodellen.
Leverancierskeuze telt ook mee. Grote modellen van techbedrijven bieden snelheid, maar brengen vragen over contracten, audit en dataopslag. Veel financiële instellingen kiezen daarom voor afgeschermde omgevingen en duidelijke exit-clausules.
Economie blijft veerkrachtig
Over de groei schetst Solomon een gemengd beeld van veerkracht met onzekerheden. De vraag blijft redelijk op peil, maar hogere rentes en geopolitiek kunnen remmen. Dat geldt in de VS, maar ook in Europa waar de vraag broos is.
Voor banken betekent dit een focus op kostenbeheersing en risicodiscipline. AI past in die agenda als hulpmiddel om marges te beschermen. Investeringen worden echter afgewogen tegen economische volatiliteit.
In Europa speelt daarnaast monetair beleid van de ECB. Lagere inflatie kan op termijn ruimte geven, maar het tempo is onzeker. Bedrijven houden daarom meerdere scenario’s aan in hun planning.
AI-verordening geeft kaders
De Europese AI-verordening (AI Act) plaatst veel financiële AI-toepassingen in de categorie ‘hoog risico’. Dat geldt bijvoorbeeld voor kredietbeoordeling en fraudedetectie. Dan zijn er extra eisen aan datakwaliteit, documentatie en menselijk toezicht.
Publieke instellingen en toezichthouders krijgen hiermee duidelijker instrumenten. Voor banken komen deze regels bovenop sectorwetgeving en DORA voor digitale weerbaarheid. Samen sturen ze hoe modellen worden gebouwd, getest en beheerd.
Goldman Sachs Research schat dat generatieve AI de wereldwijde productiviteit jaarlijks met circa 1,5 procentpunt kan verhogen en het mondiale bbp op termijn met ongeveer 7% kan opstuwen.
Voor Europese partijen is dat alleen haalbaar met privacy by design en goede governance. Organisaties moeten aantoonbaar voldoen, inclusief impactanalyses en logboeken. Dat maakt AI-implementaties voorspelbaarder, maar ook intensiever.
Impact voor Nederland
Nederlandse banken en verzekeraars passen AI al toe in klantcontact, transactiemonitoring en KYC-processen. De Autoriteit Persoonsgegevens en De Nederlandsche Bank letten hierbij op proportionaliteit en uitlegbaarheid. Dit raakt direct aan de Europese AI-verordening en de AVG.
Voor de overheid spelen soortgelijke vragen bij inzet van algoritmen in dienstverlening en toezicht. Europese AI-verordening gevolgen overheid zijn onder meer transparantie-eisen en registers voor hoog-risico-systemen. Dat vraagt nieuwe rollen, vaardigheden en inkoopcriteria.
De kern van Solomons boodschap past bij deze Nederlandse context: benut AI voor efficiëntie, maar borg veiligheid en rechtvaardigheid. Organisaties die dit nu goed regelen, kunnen sneller opschalen. Wie wacht, krijgt later hogere kosten en meer druk van toezichthouders.