ING laat AI al in 58 seconden een hypotheekvoorstel voorbereiden, maar andere Nederlandse banken zijn voorzichtiger. Niet de Europese AI-wet zelf remt de banken, maar de optelsom met privacyregels, cyberregels en het bankentoezicht. ‘Technisch hadden we het sneller gekund’, zegt een van de banken.
Dat de regels remmen, blijkt uit gesprekken die het Nederlandse bedrijf ACE + Company voerde met banken in Nederland, meldt onder meer BNR. ACE beschrijft de uitkomsten op 8 oktober 2026 op de eigen website. Hoeveel banken meededen en welke, staat er niet bij. ACE verkoopt zelf software die banken helpt om aan regels te voldoen.
Eén kredietmodel moet langs vier regelsets
ACE geeft een voorbeeld: een AI-model dat beslist of je een consumentenkrediet krijgt. Dat model moet nu al voldoen aan de toezichtregels voor banken. Volgens ACE geldt het vanaf december 2027 ook als hoog risico onder de AI-verordening.
Daar komen de AVG voor je persoonsgegevens en de Europese cyberwet DORA voor de IT-systemen nog bij. De Nederlandsche Bank, de AFM, de Autoriteit Persoonsgegevens en de Europese Centrale Bank kijken elk vanuit hun eigen regels mee.
Banken toetsen elk kader apart. Daardoor lopen projecten vast, en soms moet een model alweer worden bijgewerkt voordat de controles klaar zijn.
Technisch hadden we het sneller gekund.
Een van de banken in het onderzoek van ACE + Company (vertaald uit het Engels)
Banken moeten bewijzen dat iets er niet is
Het zwaarste obstakel is volgens ACE de bewijslast. Banken moeten kunnen aantonen dat er nergens in hun organisatie een verboden AI-toepassing draait. Sinds 2 februari 2025 verbiedt de AI-verordening onder meer AI die mensen een sociale score geeft of ze op een schadelijke manier manipuleert.
Zo’n verbod is logisch, maar aantonen dat iets ontbreekt kost een bank veel werk. Volgens ACE wordt het risico daar niet kleiner van.
Opvallend: de banken hebben weinig moeite met de AI-regels zelf. Transparantie, menselijk toezicht en risicobeheer zijn volgens ACE precies wat ze zelf ook willen.
ING laat AI al hypotheekvoorstellen voorbereiden
Ondanks de rem zet AI bij banken stappen. ING test een AI-agent die in 58 seconden een hypotheekvoorstel voorbereidt, meldde het Financieele Dagblad in juni. In de testfase gebruikten toen 50 van de 300 hypotheekbeoordelaars hem.
De beslissing ligt bij de medewerker. ABN AMRO, Rabobank, ASN en Triodos zetten AI volgens vakblad Banken.nl voorzichtiger in, vooral voor gespreksverslagen en het controleren van documenten zoals loonstroken. Eerder schreven we al dat ING en Rabobank testen met AI-assistenten die zelf afrekenen, en dat Rabobank 2 miljard euro investeert om AI op te schalen.
Voor klanten kan de rem betekenen dat een snellere krediet- of hypotheekbeoordeling langer op zich laat wachten.
De oplossing is minder losse controles, niet minder regels
ACE pleit er niet voor om regels te schrappen. Het bedrijf wil dat wetgevers en toezichthouders de regels als één geheel behandelen, zodat banken met één bewijsdossier aan meerdere wetten kunnen voldoen.
ACE deelde het onderzoek ook op LinkedIn. In het onderstaande bericht schrijft het bedrijf dat De Nederlandsche Bank de zorgen herkent en de verantwoordelijkheden intern bundelt:
Daarnaast wil ACE AI inzetten om wetten naast elkaar te leggen en overlap te vinden. Dat is ook precies wat het eigen product van ACE doet, dus dat advies is niet helemaal neutraal.
Voor de klant is de rem niet alleen slecht nieuws. Beslist een AI-model over je lening, dan wil je weten hoe die beslissing tot stand kwam en hoe je bezwaar maakt.
Wij zien een terecht punt in het verhaal: vier regelsets die elk apart worden getoetst, vertragen nieuwe toepassingen terwijl niemand uitlegt hoe ze overlappen. Tegelijk komt de oproep van een bedrijf dat aan de oplossing verdient, en noemt het geen enkele bank bij naam.
Bronnen: ACE + Company (website en LinkedIn, met BNR en Bright), Financieele Dagblad (via Banken.nl), EU-verordening 2024/1689 (AI-verordening).