ASML presenteert deze maand in Veldhoven nieuwe kwartaalcijfers. Beleggers vragen zich af of het Nederlandse zwaargewicht de AEX opnieuw hoger kan zetten. De vraag naar chips voor kunstmatige intelligentie is de belangrijkste motor. De EU Chips Act en de Europese AI-verordening, met gevolgen voor overheid en industrie, vormen de beleidsachtergrond van die markt.
ASML stuurt AEX-beweging
ASML is een van de grootste bedrijven op Euronext Amsterdam en kan de AEX zichtbaar bewegen. Een sterke omzet en een solide outlook geven de index vaak een duw omhoog. Een tegenvaller in orders of marges werkt de andere kant op. De komende cijfers zijn daarom breder van belang dan alleen voor de halfgeleidersector.
Beleggers letten op omzet, brutomarge en de mix tussen EUV- en DUV-systemen. EUV staat voor extreem ultraviolet en is nodig voor de modernste chips. Ook de orderinstroom is cruciaal, omdat die iets zegt over productieplannen bij klanten. Een groot en stabiel orderboek dempt volatiliteit in de sector.
De AEX beweegt vaak mee met wereldwijde chipverwachtingen. ASML staat midden in die keten en levert aan TSMC, Samsung en Intel. Dat zijn de fabrieken waar rekenchips voor AI en datacenters worden gemaakt. Nieuws over leveringen en capaciteitsuitbreiding werkt daarom snel door in de index.
AI-vraag drijft orderboek
AI-toepassingen vragen om geavanceerde chips met kleine structuren. Die chips worden gemaakt met EUV-lithografie, waarin ASML wereldwijd de enige leverancier is. De vraag komt vooral uit datacenters, waar nieuwe AI-modellen veel rekenkracht en geheugenbandbreedte vragen. Dat vergroot de behoefte aan toeleveringen op de meest geavanceerde productienodes.
Chipfabrieken investeren in extra capaciteit voor 3 nanometer en kleiner. Ook geheugenbedrijven schalen op voor high-bandwidth memory, dat in AI-servers zit. Dit kan leiden tot meer EUV-orders en een hogere gemiddelde verkoopprijs per systeem. De timing van die investeringen bepaalt de piek in ASML’s orderinstroom.
Extreem ultraviolet (EUV) belicht chips met licht van 13,5 nanometer, waardoor kleinere structuren mogelijk zijn en meer rekenkracht per chip.
High-NA EUV, de volgende generatie lithografie, rolt stap voor stap uit. High-NA betekent een hogere numerieke apertuur, wat nog fijnere patronen mogelijk maakt. De eerste systemen zijn bij klanten geplaatst voor procesontwikkeling. De opbrengst uit service en upgrades groeit mee, omdat de geïnstalleerde basis groter wordt.
Exportregels houden risico’s
Nederland hanteert sinds 2023 extra exportvergunningen voor geavanceerde chipmachines. De regels sluiten aan bij Amerikaanse beperkingen op leveringen aan China. Voor ASML betekent dit dat bepaalde DUV- en EUV-systemen niet zonder toestemming naar Chinese klanten mogen. Dat beperkt de flexibiliteit in de ordermix.
China blijft een relevante afzetmarkt voor minder geavanceerde systemen en service. Maar wijzigende regels kunnen de vraag per kwartaal verschuiven. Ook licentiebesluiten kosten tijd en kunnen leveringen vertragen. Dit is een blijvend geopolitiek risico in de halfgeleiderketen.
Voor Europa speelt daarnaast strategische autonomie. Beleidsmakers willen minder afhankelijk zijn van één regio voor kritieke technologie. Dat kan leiden tot steun voor productie in Europa, maar ook tot strengere controles op export. ASML moet voortdurend schakelen tussen commerciële kansen en naleving.
Let op orderinstroom en marges
De kernvraag bij de cijfers is of de orderinstroom het herstel in 2025 ondersteunt. Een stijgend aandeel EUV en High-NA kan de brutomarge op peil houden. Service-inkomsten bieden stabiliteit, omdat klanten machines jarenlang onderhouden en upgraden. Samen geeft dit zicht op een normaliserende cyclus na de piekjaren.
Capaciteit en doorlooptijden blijven aandachtspunten. ASML en toeleveranciers in Nederland en Duitsland werken aan opschaling. Tekorten aan specifieke onderdelen of vakmensen kunnen de output beperken. Duidelijkheid over levertijden helpt klanten hun fabplanning bij te sturen.
Ook belangrijk is de cashflow, die laat zien hoeveel ruimte er is voor R&D en uitbreiding. Investeringen in High-NA en software blijven hoog. Software bestuurt de machines en verbetert chipmetrologie, wat hogere opbrengsten per wafer mogelijk maakt. Efficiëntie in productie kan de kostenstijgingen deels opvangen.
Europese koers: Chips Act
De EU Chips Act moet het Europese chip-ecosysteem versterken. Doel is om het marktaandeel van Europa in chipproductie te vergroten tegen 2030. ASML is hierin een ankerbedrijf met een groot netwerk van toeleveranciers rond Eindhoven en in Duitsland. Meer productieprojecten in Europa kunnen de vraag naar lithografie dichter bij huis vergroten.
Voor overheden ligt er werk door de Europese AI-verordening. Die wet stelt regels aan AI-systemen met hogere risico’s, vooral voor publieke diensten. De wet raakt ASML niet direct, maar de AI-golf achter de vraag naar chips blijft daardoor beter begrensd en transparanter. Dat kan investeringszekerheid in de keten vergroten.
Onderwijs en arbeidsmarkt zijn een randvoorwaarde. Bedrijven melden krapte aan technici en software-ingenieurs. Programma’s voor omscholing en internationale werving zijn daarom cruciaal. Ze bepalen of Brainport en andere regio’s de groei in halfgeleiders en AI kunnen bijbenen.
Wat staat op het spel
Als de cijfers meevallen en de outlook standhoudt, kan ASML de AEX optillen. Negatief nieuws over orders, marges of exportvergunningen kan dat effect keren. De markt kijkt daarom verder dan de kwartaalomzet alleen. Het draait om de bevestiging van de AI-gedreven investeringsgolf in 2025 en daarna.
Voor Nederland gaat het om meer dan beurskoersen. Werkgelegenheid, toeleveringsketens en kennispositie hangen samen met ASML’s groeipad. Heldere Europese en nationale regels, met ruimte voor innovatie, maken het verschil. De komende update geeft een nieuwe peiling van die balans.
Samengevat: AI blijft de vraag stuwen, exportregels vormen de rem, en uitvoering bepaalt het tempo. Dat maakt deze kwartaalcijfers relevant voor beleggers, industrie en beleid. Wat ASML aankondigt, werkt door in fabplannen van klanten en in de AEX. De uitkomst vertelt hoe stevig Europa in de chipketen staat.