Loic De Sutter uit Waasmunster valt dit carnavalsseizoen op met zorgvuldig gemaakte outfits. Hij toont hoe vakmanschap en digitale creatie elkaar steeds vaker raken in Belgische en Nederlandse carnavalssteden. De mix van stof, verf en slimme software trekt publiek én fotografen aan. Dat raakt ook aan de Europese AI-verordening en de gevolgen voor overheid en organisatoren.
Digitale tools sturen kostuums
Steeds meer makers beginnen hun ontwerp met een digitaal moodboard. Beeldgenerators zoals Midjourney, DALL·E 3 van OpenAI en Stable Diffusion van Stability AI helpen om snel varianten te visualiseren. Dat bespaart tijd in de schetsfase en laat groepen sneller kiezen voor een thema. Het resultaat is vaak een sterker kleurenplan en betere proporties.
Voor pasvorm en patronen gebruiken kostuummakers software als CLO3D of Marvelous Designer. Zulke programma’s simuleren hoe stof valt, wat mispassen en materiaalverspilling voorkomt. Voor accessoires en maskers komt 3D-ontwerp met Blender en een 3D-printer erbij. 3D-ontwerp is software waarmee je vormen bouwt die daarna geprint kunnen worden.
De combinatie van generatieve beelden en 3D-tools versnelt het proces zonder het handwerk te vervangen. Makers testen details digitaal en verplaatsen daarna het ontwerp naar naaimachine en werkbank. Lokale makerspaces en FabLabs in Vlaanderen en Nederland bieden daarbij machines en advies. Zo groeit een gemeenschap waar digitaal en ambacht samenkomen.
Generatieve AI blijft hulpmiddel
Generatieve AI geeft ideeën, maar de mens maakt de keuze. De systemen leveren sfeer, vormtaal en kleur, geen draagbaar kostuum. Stoffen, naden en draagcomfort vragen om ervaring en passen. Zo blijft AI in de praktijk een schetsboek, geen automatische ontwerper.
Generatieve AI maakt nieuwe beelden, tekst of geluid door patronen te leren uit heel veel voorbeelden; het is een slimme gokmachine, geen kopieerapparaat.
De beperkingen zijn zichtbaar bij fijne details. Handen, veren of glanzende stoffen kunnen in AI-beelden onnauwkeurig zijn. Ook materialen en beweging in de stoet laten zich lastig voorspellen. Daarom vertalen ontwerpers AI-schetsen kritisch naar echte patronen.
Er zijn ook zorgen over de herkomst van trainingsdata. Adobe Firefly zegt te trainen op gelicentieerde beelden zoals Adobe Stock, wat het juridische risico verkleint. Rond datasets voor Stable Diffusion lopen rechtszaken en debat over auteursrecht, op het moment van schrijven. Makers kiezen daarom soms bewust voor tools met duidelijke licenties.
EU-regels sturen creatieve AI
De Europese AI-verordening (AI Act) legt plichten op aan aanbieders van zogeheten general-purpose AI, zoals OpenAI en Stability AI. Het gaat om transparantie, technische documentatie en samenvattingen van trainingsdata, op het moment van schrijven. Doel is dat afnemers begrijpen wat een model kan en waar het faalt. Dat helpt ook kleine creatieve teams bij een zorgvuldige keuze.
Voor gebruikers betekent dit meer zicht op herkomst en labeling van AI-beelden. Contentprovenance en watermerken, bijvoorbeeld via het C2PA-initiatief van onder meer Adobe en Microsoft, worden belangrijker. Organisaties die posters en social posts maken voor carnaval kunnen zo aangeven wat wel of niet met AI is gemaakt. Dat voorkomt verwarring en misleiding.
Overheden en scholen die AI-tools inkopen krijgen te maken met risicoklassen en de AVG. Hoog-risico-toepassingen vragen extra toetsing; real-time gezichtsherkenning in de publieke ruimte is in de EU zeer beperkt of verboden. Een Data Protection Impact Assessment (DPIA) kan nodig zijn bij grootschalige beeldverwerking. Zo raken beleid en creatie direct de praktijk van evenementen.
Auteursrecht bij kostuum en beeld
Kostuums die sterk lijken op beschermde personages of merken kunnen problemen geven. In de EU beschermen auteursrecht en merkenrecht vorm, naam en logo. Parodie en pastiche bieden soms ruimte, maar dat is contextafhankelijk. Winkels en webshops zijn strenger dan een lokale stoet.
Wie AI gebruikt om prints of props te genereren, moet opletten. Een tool kan per ongeluk een herkenbaar logo of een specifieke stijl reproduceren. Platforms verwijderen dan vaak de verkoopaanbieding; soms volgt een claim van de rechthebbende. Eigen motieven of rechtenvrije bronnen (bijvoorbeeld CC0) zijn veiliger.
Transparantie over bronnen helpt misverstanden voorkomen. Noteer welke texturen, lettertypen en modellen zijn gebruikt en onder welke licentie. Adobe Stock en andere gelicentieerde bibliotheken bieden heldere voorwaarden. Zo blijft creativiteit vrij én juridisch stevig.
Privacy bij foto’s en video
Bij het delen van carnavalsfoto’s geldt de AVG. Particulieren hebben vaak een gerechtvaardigd belang om in de openbare ruimte te fotograferen, maar respecteer verzoeken om verwijdering. Organisatoren en scholen hebben een zwaardere plicht: informeer vooraf en vraag toestemming waar nodig. Wees extra voorzichtig met kinderen.
Dataminimalisatie is de norm: deel niet meer dan nodig en versleutel waar mogelijk opslag en overdracht. Gezichtsblur en achtergrondonscherpte verkleinen risico’s. Dat kan met eenvoudige tools in apps of met software zoals Photoshop en open-source blurfilters. Publiceer liever groepsbeelden dan herkenbare close-ups.
AI-systemen kunnen gezichten en patronen steeds beter herkennen, ook achteraf. Dat verhoogt het risico op ongewenste profilering. De AI-verordening begrenst inzet van biometrie in de publieke ruimte, op het moment van schrijven. Evenementen doen er goed aan zulke technieken niet te gebruiken en dit ook duidelijk te communiceren.
