Microsoft brengt Copilot met stem en zicht naar Windows 11 op nieuwe AI-pc’s. De functies komen wereldwijd beschikbaar, ook in Nederland en de EU, in de komende maanden. Gebruikers kunnen de computer bedienen met spraak en vragen stellen over wat er op het scherm of via de webcam te zien is. Voor overheden en bedrijven gelden de Europese AI-verordening en de AVG bij inzet van deze functies.
Copilot krijgt stem en zicht
Copilot wordt een spraakassistent die ook beelden begrijpt. Het systeem kan context uit het scherm halen, zoals een document of een webpagina. Via de webcam kan het ook een object of whiteboard lezen. Dit heet multimodaal: tekst, stem en beeld komen samen in één algoritme.
Gebruikers kunnen vragen stellen als “leg deze grafiek uit” of “maak een samenvatting van dit venster”. Copilot kan dan een korte toelichting geven of stappen voorstellen. Het model kan ook applicaties openen of instellingen wijzigen op verzoek. Dat maakt de pc beter te bedienen zonder muis of toetsenbord.
Microsoft koppelt Copilot aan een nieuw appvenster in Windows 11. Dat venster kan naast andere programma’s staan en meekijken met wat u doet. Toegang tot microfoon en camera vraagt het systeem expliciet. De gebruiker kan dit per app en per moment toestaan of weigeren.
Werkt op Copilot+ pc’s
De functies draaien eerst op Copilot+ pc’s met Windows 11. Dit zijn laptops en desktops met een NPU, een speciale chip voor AI-berekeningen op het apparaat zelf. Fabrikanten leveren modellen met chips van Qualcomm, Intel en AMD. Nederland krijgt dezelfde lijn als de rest van Europa via reguliere winkels en zakelijke resellers.
Lokale berekening moet snel en energiezuinig zijn. Daardoor reageren spraak en beeld sneller en blijft de accu langer mee gaan. Gevoelige data hoeft minder vaak naar de cloud. Dat past bij dataminimalisatie, een eis uit de AVG.
Copilot+ pc’s vereisen minimaal 40 TOPS NPU-rekenkracht voor lokale AI-taken.
Niet alle taken blijven lokaal. Voor complexere opdrachten schakelt Windows nog steeds online modellen in. Op het moment van schrijven gebruikt Copilot daarbij onder meer GPT-4o, een multimodaal model. Microsoft geeft aan dat dit via beveiligde verbindingen loopt.
Besturing en productiviteit
De nieuwe spraakfunctie kan apps starten, bestanden zoeken en instellingen aanpassen. Het systeem herkent wolkentaal, dus gewone zinnen in plaats van commando’s. Ook kan Copilot stappenplannen geven, bijvoorbeeld om wifi te herstellen of privacyinstellingen aan te passen. Dat scheelt klikken en zoeken door menu’s.
De zichtfunctie leest mee op het scherm en geeft uitleg. Denk aan een toelichting bij een Excel-grafiek of een samenvatting van een PDF. Ook kan het objecten herkennen via de webcam, zoals tekst op papier of een apparaatlabel. Het resultaat verschijnt als korte tekst of gesproken antwoord.
Taalondersteuning is belangrijk voor Nederlandse gebruikers. Copilot begrijpt en spreekt steeds meer talen, maar dekking verschilt per functie. Op het moment van schrijven werken niet alle stem- en zichtopties al volledig in het Nederlands. Microsoft rolt taalpakketten doorgaans gefaseerd uit.
Privacy en Europese regels
Organisaties moeten toetsen hoe Copilot met gegevens omgaat. Gebruik van microfoon, camera en scherminhoud valt onder de AVG. Dat vraagt om duidelijke toestemming, dataminimalisatie en versleuteling. Ook is een verwerkersovereenkomst en een DPIA vaak nodig in overheid en zorg.
De Europese AI-verordening plaatst assistenten als Copilot in een lagere risicoklasse. Toch kunnen toepassingen in onderwijs, werk en publieke dienstverlening hoger risico dragen. Transparantie over werking en beperkingen blijft daarom nodig. Loggen van beslissingen en menselijke controle horen daarbij.
Microsoft biedt voor zakelijke klanten een EU Data Boundary voor Microsoft 365. Die belooft verwerking binnen de EU. Let op dat Copilot in Windows niet gelijk is aan Copilot voor Microsoft 365. IT-afdelingen moeten per product controleren welke data waarheen gaat en welke switches beschikbaar zijn.
Beperkingen en beheersing
Niet elke functie werkt offline of volledig lokaal. Sommige opdrachten vragen internet en cloudmodellen. Dat kan extra latentie en datastromen opleveren. Voor vertrouwelijke taken is afscherming of uitschakelen soms verstandiger.
De assistent kan fouten maken of informatie verzinnen, een bekende beperking van taalmodellen. Kritische stappen, zoals systeeminstellingen, vragen daarom bevestiging. Goede promptformulering helpt, maar lost niet alles op. Menselijke controle blijft nodig bij inhoud en acties.
Beheerders kunnen Copilot instellen via Intune en groepsbeleid. Zo is toegang tot camera, microfoon en scherm delen te beperken. Ook kunnen logs en diagnostiek worden ingeregeld. Dat helpt bij naleving van interne en wettelijke eisen.
Gevolgen voor Nederland
Onderwijs en overheid gebruiken veelal Windows-apparaten. Spraakbediening en scherm-uitleg kunnen de digitale vaardigheden ondersteunen. Voor toegankelijkheid zijn stem en realtime uitleg een voordeel. Denk aan medewerkers met motorische of visuele beperkingen.
Inkoopafdelingen moeten toetsen op privacy, beveiliging en total cost of ownership. AI-pc’s met NPU zijn vaak duurder, maar besparen rekenkracht in de cloud. Een lifecycle van drie tot vijf jaar vraagt een hardware- en updateplan. Compatibiliteit met bestaande apps is onderdeel van de pilot.
Bedrijven die starten doen er goed aan kleinschalig te testen. Begin met laagrisico taken, zoals samenvattingen of systeemhulp. Leg vast wat wel en niet mag met scherm- en cameragegevens. Evalueer daarna de effecten op productiviteit en naleving van de regels.
