Microsoft voegt in Windows 11 een nieuwe functie toe aan Taakbeheer. Het systeem kan nu AI-workloads herkennen en het gebruik van de NPU, de AI-versneller op de chip, tonen. De update rolt eerst uit naar testers en komt later naar meer pc’s. Dit helpt bedrijven en overheden bij overzicht en energiebeheer, en sluit aan op de Europese AI-verordening (AI Act) en de vraag naar inzicht in algoritmen, zoals bij “Europese AI-verordening gevolgen overheid”.
Taakbeheer toont NPU-gebruik
Taakbeheer krijgt een extra weergave voor AI-processen. Gebruikers zien welke apps de NPU inzetten en hoeveel rekenkracht dat kost. Er verschijnt ook een aparte grafiek voor NPU-activiteit naast CPU en GPU.
Een NPU is een speciale chip die berekeningen voor neurale netwerken versnelt. Dit gebeurt met weinig energie, zodat laptops langer meegaan. Windows 11 laat nu in één oogopslag zien hoe die rekenkracht wordt benut.
De nieuwe weergave helpt om pieken en knelpunten te vinden. Zo zie je of een app de NPU continu belast of alleen kortstondig. Dat maakt bijsturen mogelijk, bijvoorbeeld om accuverbruik te verlagen.
“Een NPU is een chip die speciaal is gemaakt voor AI-berekeningen, zodat modellen lokaal en energiezuinig kunnen draaien.”
Handig voor beheerders en makers
IT-beheerders krijgen meer grip op prestaties en warmteontwikkeling. Zij kunnen processen met veel AI-activiteit snel vinden en beperken. Dit is nuttig bij thuiswerk-laptops en in VDI-omgevingen.
Ontwikkelaars en data teams profiteren bij testen en optimaliseren. Ze zien direct of hun model op de NPU, GPU of CPU draait. Dat versnelt het tunen van modellen en het kiezen van de juiste bibliotheken.
Ook voor inkoop is dit nuttig. Teams kunnen meten of een NPU echt voordeel biedt voor hun taken. Zo wordt de ROI van nieuwe hardware beter onderbouwd.
Alleen voor geschikte pc’s
De functie werkt op pc’s met een NPU, zoals Copilot+ pc’s. Denk aan modellen met Qualcomm Snapdragon X Elite of X Plus. Later dit jaar volgen laptops met Intel Lunar Lake en AMD Ryzen AI 300.
Op oudere hardware blijft de NPU-weergave uit of beperkt. Dan ondersteunt Taakbeheer wel CPU- en GPU-meting. De AI-kolommen verschijnen pas als de driver en firmware dit toelaten.
Voor Europese organisaties speelt dit mee bij aanbestedingen. Apparaten met een NPU geven lokaal inzicht en draaien modellen zonder cloud. Dat kan kosten en datastromen naar de VS beperken.
Europese regels vragen inzicht
De AI-verordening (AI Act) vraagt om risicobeheer en documentatie van AI-systemen. Inzicht in welke processen AI draaien helpt daarbij. Het is geen volledige compliance, maar wel een praktische stap.
Overheden en zorginstellingen moeten hun digitale keten kunnen uitleggen. Met Taakbeheer is zichtbaar welke apps lokaal AI inzetten. Dat past naast eisen uit de AVG, zoals dataminimalisatie.
Voor leveranciers maakt dit transparanter wat er op eindpunten gebeurt. Beheerders kunnen logboeken aanvullen met meetgegevens. Zo ontstaat een controleerbaar spoor bij audits.
Uitrol start bij Insiders
De vernieuwing verschijnt eerst in Windows 11 Insider-builds. Op het moment van schrijven test Microsoft de functie met een beperkte groep. Daarna volgt een bredere uitrol via reguliere updates.
Nieuwe Copilot+ pc’s krijgen de functie naar verwachting als onderdeel van Windows 11 24H2. Updates komen dan via Windows Update. Organisaties kunnen dit beheren via hun bestaande updatebeleid.
Admins doen er goed aan dit vroeg te evalueren. Stel beleid in voor monitoring en rapportage. Controleer ook of securitytools de nieuwe proceslabels herkennen.
Beperkingen en open vragen
Niet elke AI-taak draait op de NPU. Sommige modellen gebruiken de GPU of CPU. Dan kan de AI-activiteit deels buiten beeld blijven.
De diepgang hangt af van drivers en frameworks. Zonder de juiste ondersteuning ontbreekt detail per proces. Microsoft werkt dit stap voor stap uit.
Privacy blijft een aandachtspunt, ook lokaal. De meting gebeurt op het apparaat en zegt niets over inhoud van data. Organisaties moeten alsnog beleid maken voor logging, bewaartermijnen en toegang.