Meer huisartsenpraktijken in Nederland zetten in 2025 AI-ondersteunde toepassingen in. De groei zit vooral in triage, documentatie en medicatieveiligheid. Dat is belangrijk door de Europese AI-verordening (AI Act) en de AVG, die directe gevolgen voor de zorg hebben. De druk op de eerstelijnszorg en personeelstekorten versnellen deze inzet.
AI-gebruik stijgt in huisartsenzorg
Nieuwe uitkomsten uit de Huisartsenpraktijkenenquête 2025 laten zien dat de inzet van kunstmatige intelligentie in huisartsenpraktijken toeneemt. Meer teams verplaatsen pilots naar dagelijks gebruik, al blijft de schaal per praktijk verschillend. De belangrijkste drijfveren zijn tijdwinst, minder administratieve last en betere triage.
Toepassingen richten zich vooral op online triage, spraak-naar-tekst en veiligheidschecks rondom medicatie. Praktijken gebruiken deze systemen als hulpmiddel, niet als vervanger van de arts. Het doel is snellere doorstroming en minder fouten, terwijl de arts de eindbeslissing houdt.
Toch is de uitrol nog ongelijk. Kleinere praktijken testen vaker in beperkte werkprocessen, zoals het samenvatten van consulten. Bezwaren gaan over privacy, kosten en de koppeling met het huisartsinformatiesysteem (HIS).
Besluitvorming en administratie eerst
Klinische beslisondersteuning helpt bij het wegen van klachten en het signaleren van risico’s, bijvoorbeeld bij medicijncombinaties. Het systeem geeft een advies, maar de arts beoordeelt en beslist. Dat verkleint het risico op gemiste signalen en maakt het consult efficiënter.
Een klinisch beslisondersteunend systeem is software die de arts advies geeft; de arts blijft eindverantwoordelijk.
Voor documentatie gebruiken praktijken spraak- en teksthulpen die notities samenvatten of conceptverslagen maken. Dit zijn vaak grote taalmodellen (LLM’s): datamodellen die op veel tekst zijn getraind en daardoor tekst kunnen voorspellen en opstellen. In de markt worden onder meer Nuance Dragon Medical One en Nederlandse diensten als Amberscript genoemd; keuze en instellingen bepalen of data in de EU blijven.
Voor online triage zetten sommige praktijken symptoomcheckers of chatbots in op de website. Deze algoritmen, zoals die van Ada Health of Infermedica, sturen patiënten naar zelfzorg, e-consult of een afspraak. In de zorgpraktijk blijft een menselijke check nodig om bias en gemiste urgentie te voorkomen.
Koppelingen blijven struikelblok
De meerwaarde van AI staat of valt met een goede koppeling naar het HIS. Veel huisartsen werken met systemen als Medicom (PharmaPartners), CGM Huisarts (CompuGroup) of Promedico. Zonder stabiele API’s en duidelijke workflow-knoppen verdampt de tijdwinst snel.
Nederlandse standaarden als HL7 FHIR, MedMij en het Landelijk Schakelpunt (LSP) zijn belangrijk voor gegevensuitwisseling. AI-toepassingen moeten hier netjes op aansluiten, zodat data niet dubbel ingevoerd hoeven te worden. Eenduidige codering en actuele dossiers verbeteren ook de kwaliteit van modeluitvoer.
Data-kwaliteit en logging zijn vaak nog beperkt. Als meetwaardes of medicatielijsten niet up-to-date zijn, kan een AI-suggestie misleiden. Praktijken zijn daarom afhankelijk van leveranciers die transparante logs, modelupdates en foutafhandeling bieden.
AVG en dataveiligheid leidend
De AVG stelt randvoorwaarden zoals dataminimalisatie, doelbinding en passende beveiliging. Voor nieuwe AI-workflows is een data protection impact assessment (DPIA) vaak nodig. Verwerkersovereenkomsten met leveranciers en duidelijke rollen (verwerkingsverantwoordelijke/verwerker) horen daarbij.
Gebruik van cloud- en taalmodellen vraagt extra aandacht voor internationale doorgifte. Na Schrems II zijn doorgiftes naar de VS risicovol zonder extra waarborgen; EU-hosting en versleuteling helpen dit te beperken. Het is verstandig om patiëntgegevens niet door publieke chatbots te sturen en standaard EU-datacenters te eisen.
Training van modellen op patiëntdata kan alleen met een geldige grondslag en sterke anonimisering. Pseudonimisering alléén is niet genoeg, omdat herleidbaarheid kan blijven bestaan. Ook bewaartermijnen, toegangsrechten en audit-logs horen bij de basis hygiëne.
AI-verordening stuurt implementatie
De Europese AI-verordening classificeert veel zorgtoepassingen als hoog risico. Dat betekent strengere eisen aan datakwaliteit, risicobeheer, transparantie, logging en menselijk toezicht. Leveranciers moeten conformiteit aantonen en documentatie leveren die ook voor artsen begrijpelijk is.
Voor huisartsenpraktijken als gebruikers (de “deployers”) verandert de inkoop en het dagelijks gebruik. Kies software met CE-markering onder de Europese medische hulpmiddelenregelgeving (MDR) en controleer de begeleidende AI-documentatie. Meld incidenten en bijwerkingen en borg dat een arts keuzes kan corrigeren.
De regels treden gefaseerd in werking en worden op het moment van schrijven tussen 2024 en 2026-2027 uitgerold. Praktijken die nu al eisen opnemen in aanbestedingen en contracten, verkleinen latere aanpassingskosten. Professionele richtlijnen van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en toezicht door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) vullen dit in de praktijk aan.