NTGent en het Gentse Wintercircus werken aan hun eerste theatervoorstelling met een AI-acteur. Het stuk draait om rouw, loslaten en hoe we omgaan met digitale tegenwoordigheid. De makers willen onderzoeken hoe kunstmatige intelligentie live kan samenspelen met acteurs en publiek. De premièreplanning en gebruikte technologie zijn nog niet publiek gemaakt op het moment van schrijven.
NTGent test AI-acteur
De samenwerking brengt een kunstinstelling en een innovatiehub bij elkaar in Gent. NTGent staat voor eigentijds theater, het Wintercircus voor technologie en experiment. Samen verkennen ze hoe een algoritme op het podium kan reageren als een speler.
De AI-acteur is software die tekst, stem of beeld kan genereren tijdens het spel. Zo’n systeem leert patronen uit grote hoeveelheden data en geeft vervolgens een passend antwoord. In theater betekent dat: reageren op cues, emoties en onverwachte situaties.
Het project wil de grens aftasten tussen echt en digitaal aanwezig. Dat past bij het thema rouw en loslaten, waar geheugen en simulatie samenkomen. De vraag is hoe geloofwaardig en voelbaar een kunstmatige tegenspeler kan zijn.
Techniek stuurt spel mee
De makers gebruiken naar verwachting een generatief taalmodel. Dat is een type algoritme dat op basis van tekstinvoer nieuwe zinnen maakt. Soms wordt dit gecombineerd met spraaksynthese voor een stem, of met projecties voor een “lichaam”.
Om theaterwaardig te zijn moet de respons snel en consistent zijn. Latentie, ofwel vertraging, mag het ritme van de scène niet verstoren. Daarom zijn vaak vooraf getrainde antwoorden, duidelijke prompts en een noodscript nodig.
Welke tool of dataset wordt ingezet is niet bekendgemaakt op het moment van schrijven. Dat maakt uit voor kwaliteit, rechten en kosten. Open modellen bieden meer controle, commerciële diensten zijn vaak stabieler maar minder doorzichtig.
Makers houden regie
Live-voorstellingen vragen menselijke regie over elke output. Een operator kan daarom reacties filteren, bijsturen of stilleggen. Zo blijft de inhoud passend en veilig voor cast en publiek.
De Europese AI-verordening (AI Act) dwingt tot transparantie bij generatieve systemen. Het publiek moet weten dat er AI op het podium staat. Ook moeten risicobeperkende maatregelen aantoonbaar zijn.
Artistiek gezien helpt datomeinen: de AI is een instrument, geen autonome speler. Repetities leren waar het model sterk of zwak is. Fallbacks, zoals vooraf opgenomen tekst, vangen storingen op.
Rechten en privacy in beeld
Als het systeem stemmen of gezichten nabootst, spelen portret- en naburige rechten. Makers hebben dan toestemming nodig van de betrokkenen. Zonder die afspraken ligt een voorstelling juridisch kwetsbaar.
Wordt publiek meegenomen in interactie of opgenomen, dan geldt de AVG. Dat vraagt om dataminimalisatie, duidelijke informatie en beveiliging, zoals versleuteling. Hetzelfde geldt voor logbestanden die de AI tijdens de show aanmaakt.
Generatieve modellen trainen vaak op grote datasets met auteursrechtelijk materiaal. De herkomst van die data bepaalt de juridische speelruimte. Transparantie daarover helpt producenten, kunstenaars en rechtenorganisaties.
Vlaamse en EU-context
Het Wintercircus is een nieuwe innovatiecampus in Gent waar technologie, onderzoek en cultuur samenkomen. De locatie faciliteert experimenten met live media en digitale tools. Dat maakt het een logische plek voor een theatrale AI-proef.
In Europa geldt binnenkort de AI Act met regels voor algemene AI-systemen. Theaterproducenten vallen niet onder hoog-risico, maar krijgen wel transparantieplichten. Dat betekent heldere credits, documentatie en waar nodig waarschuwingen aan het publiek.
Voor Nederlandse podia en festivals is dit relevant. Ook daar groeit de interesse in algoritmisch spel en live-generatie. Duidelijke afspraken over rechten en data versnellen grensoverschrijdende coproducties.
Wat publiek kan verwachten
Bezoekers kunnen een mix van live-acteren en algoritmische reacties verwachten. Die combinatie kan verrassend of ontregelend zijn. Ze vraagt ook om geduld als de techniek hapert.
De presentatie zal waarschijnlijk uitleg geven over het systeem en de grenzen ervan. Dat is goed voor vertrouwen en veiligheid. Het helpt ook om reacties van het publiek op waarde te schatten.
Of de AI echt “speelt”, blijft een open vraag. Wat telt is of de scene werkt en het verhaal landt. Juist bij een thema als rouw is nuance belangrijker dan trucage.
Een AI-acteur is een softwaresysteem dat in real time tekst, stem of beeld genereert en reageert op spelers en publiek.
