Criminelen jagen op dit moment op AI-chips langs de weg. In Europa en de VS worden auto’s en bestelbussen met waardevolle hardware van de weg gedrukt en leeggeroofd. De overvallen nemen toe nu chips van Nvidia en AMD schaars en duur zijn. De Europese AI-verordening heeft gevolgen voor overheid en bedrijven, maar dit probleem draait vooral om fysieke beveiliging en logistiek.
Schaarste stuwt chipprijzen
AI-chips zijn gespecialiseerde processors die rekentaken voor algoritmen versnellen. Bekende voorbeelden zijn Nvidia’s H100 en H200, en AMD’s Instinct MI300. Deze accelerators zijn nodig voor het trainen en draaien van grote taalmodellen en andere datamodellen. Door hoge vraag en beperkte productie zijn wachtlijsten lang.
De combinatie van krapte en exportbeperkingen maakt losse kaarten en complete servers extreem waardevol. Grote cloudbedrijven als Google Cloud, Microsoft Azure en AWS kopen massaal in. Dat drijft ook de tweedehandsmarkt op. Criminelen zien hierdoor een kleine, verplaatsbare lading met hoge opbrengst.
Ook kleinere modules, zoals Nvidia Jetson voor robots en voertuigen, worden aantrekkelijker voor dieven. Deze systemen zijn compact en relatief eenvoudig uit te bouwen. Een gestolen module kan snel doorverkocht worden. Herkomst is daarna moeilijk te achterhalen.
Een Nvidia H100 kost op dit moment vaak 25.000 tot 40.000 euro per stuk; complete servers lopen in de honderdduizenden euro’s.
Transport is nieuw doelwit
Bezorgauto’s en servicewagens met IT-hardware worden onderweg klemgereden. De daders dwingen voertuigen te stoppen en laden dozen of racks over. Dit patroon lijkt op eerdere overvallen op elektronica en smartphones. Alleen is de waarde per doos nu veel hoger.
Logistieke routes en kentekens zijn soms te herleiden via sociale media of openbare planningen. Chauffeurs hebben vaak geen zicht op de exacte inhoud of waarde. Dat maakt hen kwetsbaar voor overvaltechnieken. Bedrijven onderschatten daarnaast het risico bij korte ritten tussen datacenters.
Ook overslagpunten rond luchthavens en havens zijn gevoelig. Een fout in toegangscontrole kan genoeg zijn voor een snelle diefstal. Zodra de chips uit hun originele verpakking zijn, is bewijs van eigendom lastig. Serienummers worden niet altijd centraal geregistreerd.
Zwarte markt groeit door regels
Exportregels naar onder meer China vergroten het prijsverschil tussen regio’s. Daardoor ontstaat een zwarte markt die met contant geld of crypto betaalt. Makelaars zoeken actief naar partijen met “overschot”. Dat geeft dieven een snelle afzet.
De EU Chips Act moet de productie in Europa vergroten. Dat verlicht op termijn de schaarste. Maar het biedt geen directe bescherming tegen diefstal. Tussen nu en de uitrol blijft transportbeveiliging cruciaal.
De Europese AI-verordening richt zich op risico’s van systemen, niet op hardwarelogistiek. Voor overheden en onderwijsinstellingen verandert er dus weinig aan hun fysieke plicht. Wel blijft de AVG van kracht als op gestolen servers ook persoonsgegevens staan. Dan zijn melding en impactbeperking nodig.
Nederlandse knooppunten kwetsbaar
Nederland is een logistieke hub via Schiphol, de haven van Rotterdam en het wegennet. Rond Amsterdam staan veel datacenters die AI-clusters uitrollen. Leveringen gaan vaak in kleine batches per bestelbus. Dat maakt routes moeilijk te bewaken en daardoor aantrekkelijk.
De komende NIS2-richtlijn stelt strengere eisen aan cybersecurity bij essentiële en belangrijke bedrijven. Datacenters en cloudproviders vallen daar meestal onder. Fysieke beveiliging van hardware hoort daar bij. Organisaties moeten ketenrisico’s en transportprocedures aantoonbaar regelen.
Verzekeraars verhogen intussen eisen en premies voor high-value IT-transport. Denk aan geanonimiseerde verpakkingen en dubbele bemanning. Ook realtime tracking en geofencing worden standaard. Zonder zulke maatregelen is dekking beperkt of duur.
Bedrijven moeten snelheid maken
Begin met het markeren en registreren van serienummers van accelerators en servers. Koppel die aan contracten en locaties. Dat helpt bij aangifte en bij het blokkeren van doorverkoop. Werk daarnaast met anonieme verpakking zonder herkenbare merknamen of modelcodes.
Plan variabele routes en tijden, en beperk openbare informatie over leveringen. Gebruik sloten, verzegelingen en discrete voertuigen. Overweeg escortes of hubs met 24/7-toegangsbewaking voor laatste-mijlleveringen. Train chauffeurs in scenario’s en noodcommunicatie.
Bij integratie in auto’s of robots: veranker modules fysiek en voorzie ze van tamper-detectie. Activeer op afstand vergrendeling waar mogelijk. Beoordeel ook de softwarekant: zonder cryptografische attesten kan gestolen hardware elders worden ingezet. Combineer daarom hardwarebeveiliging met sleutelbeheer.
Wat dit betekent voor Europa
De vraag naar rekenkracht voor AI blijft groeien, ook bij overheden die onder de Europese AI-verordening vallen. Inkoop en gebruik van accelerators worden dus strategischer en gevoeliger. Fysieke beveiliging wordt een compliance-onderdeel naast dataminimalisatie en versleuteling. Afspraken met leveranciers horen contractueel vastgelegd te zijn.
Publieke instellingen in zorg, onderwijs en mobiliteit gebruiken steeds vaker compacte AI-systemen. Denk aan Nvidia Jetson in OV-analyses of slimme camera’s met algoritmen aan de rand van het netwerk, de zogeheten edge. Deze apparaten zijn draagbaar en waardevol. Lokale opslag brengt bovendien AVG-risico’s bij diefstal.
Op korte termijn is de beste mitigatie een combinatie van logistieke discipline en technische borging. Op langere termijn kan Europese productie de druk op de keten verlagen. Tot die tijd blijft elk doosje met een accelerator een potentieel doelwit. Investeren in procedures levert dan snel rendement op in minder incidenten.