In Europa dreigt een nieuwe prijsstijging voor grafische kaarten van Nvidia en AMD. Winkels en distributeurs zien de inkoopprijzen oplopen in de komende weken. De oorzaak ligt bij duurdere geheugenchips en een schaarste door de vraag naar AI-hardware. Dat raakt gamers, creatieve makers en AI-onderzoek in Nederland en België.
Geheugen drijft kosten op
De prijs van GDDR6 en GDDR7, het videogeheugen op consumentenkaarten, stijgt. Leveranciers Micron, Samsung en SK Hynix richten hun productie meer op HBM, het snellere stapelgeheugen voor AI-chips. Daardoor blijft er minder capaciteit over voor GDDR, wat de kosten verhoogt. Fabrikanten berekenen die hogere kosten door in de adviesprijs of de winkelprijs.
HBM staat voor High Bandwidth Memory, een type geheugen met veel lagen boven op elkaar. Het geeft zeer hoge doorvoersnelheden en wordt gebruikt in AI-accelerators zoals Nvidia H200 en B200 en AMD Instinct MI300. Deze producten leveren hogere marges op voor de chipmakers. Dat verschuift de aandacht weg van onderdelen voor gamingkaarten.
Ook GDDR7, dat in nieuwe consumentenmodellen verwacht wordt, is duurder om te maken dan GDDR6. Het vraagt nieuwe productielijnen en strengere kwaliteitscontrole. Dat leidt in de startfase vaak tot lage opbrengsten per wafer. Minder bruikbare chips per wafer betekent hogere kosten per werkend onderdeel.
HBM is stapelgeheugen met zeer hoge bandbreedte. Het wordt vooral ingezet in AI-servers en datacenters en concurreert om dezelfde productielijnen als GDDR.
AI-vraag slokt capaciteit op
De wereldwijde vraag naar AI-servers blijft sterk, op het moment van schrijven. Grote cloudbedrijven bestellen massaal accelerators bij Nvidia en AMD. Die systemen hebben niet alleen HBM nodig, maar ook geavanceerde verpakking, zoals CoWoS. CoWoS is een techniek waarbij meerdere chips dicht bij elkaar worden geplaatst voor snelheid en zuinigheid.
TSMC, de grootste chipfabriek ter wereld, kan deze verpakking maar beperkt leveren. De beschikbare lijnen gaan eerst naar datacenterchips met de hoogste opbrengst. Dat drukt de productie van consumenten-GPU’s naar achteren. Minder aanbod in de winkel zorgt dan voor hogere prijzen.
Intel werkt met Arc-videokaarten en nieuwe generaties om meer concurrentie te brengen. Meer keuze kan prijzen drukken, maar alleen als er voldoende voorraad is. Zolang de productieketen krap blijft, hebben extra modellen beperkt effect. De markt blijft dan vooral gestuurd door schaarste en prioriteit voor AI-hardware.
Europese markt voelt extra druk
Europese kopers merken ook iets van de dollarkoers. Grafische kaarten worden afgerekend in dollars, terwijl verkoop in euro’s is. Als de euro zwakker staat, worden import en voorraad duurder. Dat verschil zie je terug aan de kassa.
Logistiek speelt mee. Verstoringen in scheepvaart en hogere transportkosten stuwen de prijzen van elektronica. Voorraad in Europese distributiecentra wordt daardoor duurder om aan te vullen. Winkeliers in de Benelux krijgen vervolgens minder ruimte om te stunten met prijzen.
Discussies over importheffingen op Chinese hardware buiten de EU kunnen de wereldwijde prijsstrategie beïnvloeden. Fabrikanten kiezen vaak voor één prijsniveau per regio om schommelingen te dempen. De EU Chips Act moet op termijn productie dichter bij huis brengen. Maar nieuwe fabrieken in Europa leveren niet op korte termijn verlichting voor videokaarten.
Gevolgen voor kopers
Voor consumenten kan dit betekenen dat RTX 40-serie en Radeon RX 7000-kaarten duurder worden. Budgetmodellen raken het snelst op, waardoor middenklassers in prijs opschuiven. Ook refurbished en tweedehands kaarten kunnen stijgen omdat de vraag toeneemt. Dat heeft effect op instap-pc’s en upgrades in het onderwijs en bij zzp’ers.
Professionals in media en design moeten rekening houden met hogere projectkosten. Een GPU-upgrade voor videobewerking of 3D-renders kost dan meer. Ook kleine AI-projecten die lokaal draaien op een pc worden duurder in hardware. Teams doen er goed aan hun investeringen tijdig te plannen en offertes kort te laten gelden.
Voor publieke instellingen kan aanbesteding lastiger worden. Budgetten die vorig jaar toereikend leken, dekken nu minder hardware. Het is verstandig om in bestekken ruimte op te nemen voor prijsindexatie. Zo voorkom je vertraging of herontwerp van ICT-projecten.
Vooruitzicht komende maanden
Nvidia en AMD brengen op het moment van schrijven nieuwe generaties in fases uit. Die kaarten gebruiken vaak GDDR7, waarvan de prijs nog niet is gestabiliseerd. In de introductiefase liggen winkelprijzen meestal boven de adviesprijs. Pas na enkele maanden zakt de prijs, als de aanvoer verbetert.
Of de druk afneemt, hangt af van HBM-capaciteit en verpakkingslijnen bij TSMC en partners. Als datacenterbestellingen hoog blijven, blijft de prioriteit bij AI-chips. Komt er meer HBM en CoWoS vrij, dan volgt verlichting voor consumenten-GPU’s. Dat kan de prijzen geleidelijk normaliseren.
Op Europese schaal biedt de EU Chips Act pas later uitkomst. Nieuwe fabrieken in Duitsland en andere landen moeten het ecosysteem versterken. Dat helpt tegen wisselkoersen en logistieke risico’s. Maar voor de winkelprijs van grafische kaarten in 2025 is het effect beperkt.
