De topman van PwC waarschuwt dat een specifieke groep kantoormedewerkers terrein verliest aan kunstmatige intelligentie. Het gaat om functies met veel herhaalbare taken, zoals administratie, basisanalyse en standaardrapportages. De boodschap kwam deze week, terwijl generatieve AI op kantoor snel wordt ingevoerd. Dit raakt ook Nederland, waar de Europese AI-verordening gevolgen heeft voor overheid en bedrijven.
Routinewerk onder druk
Generatieve AI, systemen die tekst, code of beelden maken op basis van voorbeelden, kan veel standaardwerk sneller en goedkoper uitvoeren. Denk aan het samenvatten van documenten, het opstellen van conceptmails en het vullen van spreadsheets. Werknemers die vooral dit soort taken doen, lopen volgens PwC het grootste risico op concurrentie door algoritmen.
Vooral instap- en middenfuncties waar procedures vastliggen, komen onder druk te staan. Tools als ChatGPT en Microsoft Copilot nemen het voorbereidende werk over en leveren in seconden eerste versies. Daardoor blijft voor mensen minder routinematig werk over en meer controle, interpretatie en besluitvorming.
Niet al het werk verdwijnt. Complexe oordeelsvorming, klantrelaties en ethische afwegingen vragen menselijk inzicht. De kern verschuift: van produceren naar beoordelen, en van uitvoer naar regie op systemen.
PwC investeert in AI
PWC rolt op het moment van schrijven ChatGPT Enterprise uit naar meer dan 100.000 medewerkers in de VS en het VK, via een partnerschap met OpenAI en Microsoft. Het bedrijf bouwt daarnaast interne assistenten voor audit en advies, gericht op snelheid en kwaliteit. Deze inzet laat zien hoe snel generatieve datamodellen het dagelijkse kantoorwerk binnendringen.
De consultancy benadrukt omscholing: digitale geletterdheid, datavaardigheden en zogeheten prompten (heldere opdrachten geven aan een model). Dat zijn vaardigheden die het effect van AI vergroten én fouten helpen voorkomen. Werknemers die dit combineren met domeinkennis maken zichzelf moeilijk te vervangen.
Tegelijk ontstaan nieuwe functies rond veiligheid en kwaliteit, zoals AI-auditor en modelbeheerder. Die rollen borgen transparantie, testen bias en controleren bronnen. Bedrijven die dit niet organiseren, lopen operationeel en juridisch risico.
AI-verordening stuurt inzet
De Europese AI-verordening (AI Act) werkt met risicoklassen en stelt extra eisen bij gevoelige toepassingen. HR-systemen voor werving en beoordeling vallen vaak in een hogere risicocategorie. Organisaties moeten dan onder meer documenteren, testen op discriminatie en zorgen voor menselijke controle.
Voor kantoorassistents als chatbots geldt meestal een lager risico, maar de AVG blijft volledig van kracht. Dat betekent dataminimalisatie, versleuteling en duidelijke bewaartermijnen voor prompts en output. Nederlandse organisaties moeten dus technische én juridische waarborgen inbouwen voordat ze breed uitrollen.
De AI-verordening onderscheidt onacceptabel, hoog, beperkt en minimaal risico, met oplopende verplichtingen voor transparantie, toezicht en veiligheid.
Publieke instellingen en grotere bedrijven doen er verstandig aan een interne AI-beleidslijn te maken. Leg vast welke datamodellen zijn toegestaan, hoe bronvermelding werkt en wanneer een mens moet tekenen. Zo voldoet de inzet van algoritmen aan de Europese regels en interne kwaliteitsnormen.
Effect in Nederland zichtbaar
De Nederlandse markt voor zakelijke dienstverlening, financiële sector en overheid kent veel informatie-intensief werk. Hier kan AI direct productiviteit verhogen, maar ook taken verschuiven of laten vervallen. Vooral administratieve ondersteuningsfuncties voelen de druk het eerst.
Voor werkgevers geldt de Wet op de ondernemingsraden: grote veranderingen in werkprocessen vragen overleg met de OR. Dat geeft ruimte om scholing, taakherverdeling en kwaliteitscontrole vooraf te regelen. Zo wordt adoptie van AI een plan, geen paniekreactie.
Mkb-bedrijven adopteren vaak later, maar lopen dan het risico achter te raken in kosten en levertijd. Collectieve inkoop en sectorale afspraken kunnen drempels verlagen. Brancheorganisaties en onderwijsinstellingen kunnen samen actuele modules voor generatieve AI ontwikkelen.
Omscholing maakt verschil
Werknemers vergroten hun kansen door generatieve systemen te leren sturen en controleren. Handig zijn: prompttechnieken, feitencheck, dataveiligheid en het uitleggen van modeluitkomsten aan collega’s of klanten. Dit heet ‘mens-in-de-lus’: de mens blijft eindverantwoordelijk voor de uitkomst.
Werkgevers kunnen starten met veilige pilots op afgebakende processen, zoals notulen, first drafts en datacleaning. Meet effecten op kwaliteit, tijd en fouten en schaal daarna op. Gebruik waar mogelijk tools met bedrijfsbrede beheerfuncties, zoals ChatGPT Enterprise of Microsoft Copilot, om beleid en logging te borgen.
De kern van de waarschuwing van PwC: wie uitsluitend herhaalwerk doet, wordt gemakkelijk ingehaald door systemen. Wie AI combineert met vakkennis, klantinzicht en regelgeving, blijft juist relevant. Daarmee sluiten technologische winst en bescherming van werk elkaar niet uit.
