Opleidingsnetwerk Syntra heeft in Vlaanderen de kaap van 2.000 leerlingen in duaal leren doorbroken. Het gaat om jongeren en volwassenen die leren combineren met werken bij een erkend bedrijf. De stijging speelt nu, op het moment van schrijven, en wijst op een blijvende vraag naar werkplekleren. Dat roept ook vragen op over privacy en de Europese AI-verordening, en de gevolgen voor onderwijs en overheid.
Syntra groeit stevig door
Syntra, het netwerk van Vlaamse opleidingscentra, ziet het aantal deelnemers in duaal leren boven 2.000 uitkomen. Dat is een symbolische grens die laat zien dat de formule aanslaat bij cursisten en werkgevers. De groei is zichtbaar in heel Vlaanderen, bij diverse campussen en sectoren.
Werkgevers willen mensen sneller inzetbaar maken op de werkvloer. Duaal leren sluit daarop aan, omdat deelnemers direct ervaring opdoen. Voor cursisten is het aantrekkelijk door het perspectief op een baan en praktijkgerichte begeleiding.
Ook kleinere bedrijven stappen in, omdat zij gericht talent kunnen opleiden. Dat vergt wel intensieve coaching op de werkplek en duidelijke leerdoelen. Syntra werkt hiervoor met erkende leerbedrijven en vaste contactpunten.
Werkplekleren wint terrein
Bij duaal leren wisselen deelnemers les op school af met werken bij een bedrijf. Ze leren theorie in de klas en passen die direct toe in de praktijk. Zo groeit vakmanschap sneller en wordt de overstap naar werk kleiner.
Duaal leren combineert les op school met praktijk op de werkvloer, vaak meerdere dagen per week.
Voor studenten levert dat relevante werkervaring op en een netwerk in de sector. Ze leren ook soft skills zoals samenwerken en plannen. Dat vergroot hun kans op duurzaam werk na afronding.
Bedrijven krijgen instroom die past bij hun processen en cultuur. Ze kunnen het programma afstemmen op echte opdrachten. Tegelijk vraagt dit tijd voor begeleiding en een veilige leeromgeving.
EU-kader en kwaliteit
De Europese Raad adviseert sinds 2018 een kwaliteitskader voor leerovereenkomsten. Dit gaat over duidelijke leeruitkomsten, begeleiding, veilige arbeidsomstandigheden en eerlijke afspraken. Landen en opleiders, zoals Syntra, zetten die principes om in eigen richtlijnen.
In Vlaanderen werken opleiders met erkende leerbedrijven en vastgesteld lesprogramma. Begeleiding door een mentor op de werkplek is een vast onderdeel. Zo blijft de balans tussen werken en leren gewaarborgd.
De evaluatie focust op praktijkcompetenties die aansluiten bij het diploma of certificaat. Transparante toetsing moet de waarde van het traject borgen. Dat helpt deelnemers bij vervolgstappen in werk of vervolgonderwijs, ook over de grens.
Privacy onder de AVG
Duaal leren brengt verwerking van persoonsgegevens met zich mee, zoals voortgang, aanwezigheid en werkplekgegevens. Onder de AVG moeten opleiders en bedrijven dataminimalisatie toepassen en doelen vooraf vastleggen. Beveiliging, beperkte bewaartermijnen en duidelijke rechten voor studenten horen daarbij.
Gaat het om minderjarigen, dan is extra zorgvuldigheid verplicht. Belgische instellingen vallen onder toezicht van de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA). Bij grootschalige of gevoelige monitoring kan een Data Protection Impact Assessment nodig zijn.
Als digitale systemen of algoritmen worden gebruikt voor matching of beoordeling, moeten ze uitlegbaar en controleerbaar zijn. De Europese AI-verordening (AI Act) wordt op het moment van schrijven ingevoerd en stelt strenge eisen aan hoogrisico-toepassingen in onderwijscontext. Instellingen doen er goed aan vroegtijdig risico’s, logging en menselijk toezicht te organiseren.
Nederlandse en EU-relevantie
De ontwikkeling bij Syntra sluit aan bij de Nederlandse BBL in het mbo, waar leren en werken worden gecombineerd. Beide systemen vragen om voldoende leerwerkplekken en goede begeleiding. De ervaring in Vlaanderen toont dat vraag en aanbod elkaar kunnen vinden als rollen en kwaliteitseisen helder zijn.
Er is ook een Europese dimensie: met Europass en afspraken over leeruitkomsten wordt ervaring beter uitwisselbaar. Dat vergemakkelijkt overstappen tussen landen en sectoren. Voor grensregio’s biedt dit extra kansen op instroom in knelpuntberoepen.
Voor beleid en onderwijs betekent dit: investeren in praktijkplaatsen, mentoren en meetbare leerdoelen. Daarnaast blijven privacy en dataveiligheid randvoorwaardelijk. Zo kan duaal leren op schaal groeien zonder kwaliteit en rechten van studenten te verliezen.
Wat nog nodig is
De vraag naar plaatsen bij erkende leerbedrijven stijgt sneller dan het aanbod. Extra partnerschappen met kmo’s en publieke instellingen zijn daarom essentieel. Heldere ondersteuning en minder regeldruk helpen bedrijven om in te stappen.
Docenten en werkplekmentoren hebben tijd en scholing nodig voor begeleiding. Professionalisering en gezamenlijke leerlijnen voorkomen dat leren en werken los van elkaar staan. Dat verhoogt de kwaliteit en verkleint uitval.
Tot slot is transparante monitoring belangrijk om succes te meten en bij te sturen. Denk aan doorstroom naar werk, tevredenheid en behaalde competenties. Met die inzichten kan Syntra samen met overheid en sectoren gericht blijven opschalen.
