Verkopers op Vinted plaatsen steeds vaker AI-foto’s van modellen bij hun kledingadvertenties. De beelden tonen een niet-bestaand model dat het aangeboden item draagt, wat kopers in Nederland en elders kan misleiden. Het gebeurt nu op de populaire marktplaats van het Litouwse bedrijf Vinted en voedt klachten over pasvorm en kwaliteit. De kwestie raakt aan de Europese AI-verordening en de Digital Services Act, die transparantie en handhaving rond synthetische content vragen.
AI-beelden misleiden kopers
Bij de advertenties verschijnen fotoreeksen waarin echte foto’s en AI-gegenereerde beelden door elkaar staan. Het synthetische model laat kleding perfect aansluiten, zonder kreukels of kleurafwijkingen. Daardoor krijgen kopers een onrealistisch beeld van pasvorm, lengte en stofkwaliteit.
Verkopers maken die beelden met generatieve beeldsoftware, zoals Midjourney of Stable Diffusion. Dit zijn algoritmen die op basis van een tekstbeschrijving een nieuwe foto maken. De uitkomst oogt echt, maar het model en soms ook het kledingstuk bestaan zo niet in het echt.
De misleiding zit vaak in kleine details. Denk aan onnatuurlijke handen, vreemde patronen in ritsen of logo’s, of lichtval die niet klopt met de rest van de reeks. Zonder duidelijke vermelding dat het om een AI-beeld gaat, is het voor kopers lastig om verschil te zien.
Vinted handhaaft lastig
Vinted schrijft in zijn platformregels dat verkopers echte foto’s van het aangeboden item moeten tonen. Misleidende of gemanipuleerde beelden zijn niet toegestaan en kunnen tot verwijdering van een advertentie leiden. Toch is handhaving complex, omdat detectie van synthetische beelden niet altijd betrouwbaar is.
De marktplaats werkt vooral met meldingen van gebruikers en eigen moderatie. Pas na een klacht volgt vaak een controle of verwijdering. Dat betekent dat misleidende advertenties zichtbaarheid kunnen krijgen voordat ze worden aangepakt.
Vinted biedt kopersbescherming als er via het platform wordt betaald. Zo kunnen kopers bezwaar maken als het ontvangen product sterk afwijkt van de advertentie. Het systeem staat of valt echter met tijdig melden en duidelijke bewijzen, zoals foto’s bij ontvangst.
Consumentenrecht en DSA
De Europese regels tegen oneerlijke handelspraktijken gelden vooral voor professionele verkopers. Op Vinted zijn veel aanbieders particulieren, maar wie vaker en met winstoogmerk verkoopt, kan als handelaar worden gezien. Dan zijn strengere informatieplichten en retourrechten van kracht.
De Digital Services Act (DSA) verplicht online marktplaatsen tot goede meld- en verwijderprocessen en tot basis-ken-je-verkopermaatregelen. Dat moet de aanpak van misleidende advertenties verbeteren. In Nederland ziet de Autoriteit Consument & Markt (ACM) toe op naleving en kan ingrijpen bij structurele misleiding.
Voor kopers betekent dit concreet dat zij eenvoudig moeten kunnen melden en bewijs moeten kunnen aanleveren. Platforms moeten klachten snel en transparant afhandelen. Bij professionele verkopers geldt bovendien het wettelijke herroepingsrecht, wat extra bescherming biedt.
AI-verordening eist transparantie
De Europese AI-verordening (AI Act) schrijft voor dat deepfakes en andere synthetische media duidelijk gelabeld moeten worden. Die plicht ligt bij makers én gebruikers van zulke systemen, met beperkte uitzonderingen. Op het moment van schrijven treden deze transparantie-eisen gefaseerd in werking tussen 2025 en 2026.
Voor platforms als Vinted kan dit betekenen dat zij hulpmiddelen voor labeling en detectie moeten invoeren. Ook kunnen ze verkopers verplichten om bij het uploaden aan te geven of een beeld synthetisch is. Zo ontstaat voor kopers sneller duidelijkheid over wat echt is.
De AVG blijft daarnaast van belang zodra er persoonsgegevens in beeld komen. Denk aan het onrechtmatig gebruiken van iemands gezicht in een gemanipuleerde foto. Dat kan naast platformregels ook privacywetgeving schenden.
Zo herken je nepfoto’s
Let op details die algoritmen vaak verkeerd doen. Handen, tanden, randen van zakken en stiksels verraden regelmatig onnauwkeurigheden. Ook kan de achtergrond te perfect zijn, of ontbreekt een natuurlijke schaduw.
Vergelijk alle foto’s in de advertentie kritisch. Verschillen in belichting, camerahoek en huidtextuur kunnen duiden op een synthetisch model. Vraag zo nodig om extra foto’s, zoals close-ups en een foto met datum op een briefje.
Doe een omgekeerde beeldzoekopdracht als je twijfelt. Zo zie je of de foto elders als stock- of AI-beeld voorkomt. Wees extra alert bij zeldzame of opvallend goedkope items met onberispelijke productfoto’s.
Deepfakes zijn levensecht lijkende beelden, video’s of audio die geheel of deels door een algoritme zijn gemaakt of aangepast.
Advies aan kopers
Vraag de verkoper altijd om meerdere echte foto’s van het specifieke item. Denk aan labels, naden, beschadigingen en foto’s bij normaal binnenlicht. Komt die informatie niet, overweeg dan om niet te kopen.
Betaal via Vinted en zet kopersbescherming aan. Controleer het item direct bij ontvangst en maak foto’s. Open bij twijfel tijdig een geschil in de app, zodat je rechten behouden blijven.
Herken je een professionele verkoper, dan kunnen extra consumentenrechten gelden, zoals herroeping. Bij structurele misleiding kun je naast de platformmelding ook terecht bij ACM ConsuWijzer. Zo help je mee om het platform veiliger en eerlijker te houden.