Europese gamers en pc-bouwers betalen deze maanden meer voor upgrades. Grote cloudbedrijven bouwen AI-datacenters en kopen massaal chips en geheugen. Fabrikanten als Nvidia, AMD, SK Hynix, Micron en Samsung verleggen productie die kant op. Daardoor stijgen in Nederland en de rest van de EU de prijzen van videokaarten, RAM en SSD’s, terwijl de EU Chips Act pas later soelaas biedt.
AI jaagt chipvraag op
Bedrijven trainen en draaien steeds zwaardere AI-modellen in datacenters. Daarvoor gebruiken zij gespecialiseerde grafische processors (GPU’s), zoals Nvidia H100 en H200, of AMD MI300. Een GPU is een chip die veel berekeningen tegelijk kan doen. Dat is ideaal voor algoritmen die taal of beelden verwerken.
Chipproductie bij foundries zoals TSMC is schaars. Leveranciers richten capaciteit op datacenterchips met hoge marges. Er blijven minder wafers en onderdelen over voor consumentenproducten. Daardoor vertraagt de aanvoer van gamekaarten en pc-onderdelen.
In Europese winkels vertaalt dit zich in minder aanbiedingen en hogere adviesprijzen. Winkeliers kunnen minder voorraad inkopen. Op het moment van schrijven is de leveringsdruk nog groot. De prijscurve vlakt daardoor niet snel af.
HBM slokt geheugen op
AI-chips gebruiken High Bandwidth Memory (HBM), een stapelgeheugen met zeer hoge doorvoer. HBM wordt gemaakt door SK Hynix, Samsung en Micron. De vraag is hoger dan de productiecapaciteit. Leveranciers geven HBM-orders voorrang, omdat die meer opleveren.
Dat heeft bijeffecten voor pc-geheugen. Er blijft minder capaciteit over voor GDDR6 en DDR5. GDDR6 is het videogeheugen op grafische kaarten. DDR5 is het werkgeheugen in desktops en laptops.
Ook de verpakking is een knelpunt. HBM en AI-chips worden vaak met CoWoS verpakt, een geavanceerde techniek van TSMC en partners als ASE en Amkor. Die lijnen zitten krap, wat levertijden verder oprekt. Dat werkt door naar consumentenproducten, die later en duurder in de winkel liggen.
HBM is stapelgeheugen dicht op de processor; het levert extreem veel bandbreedte met laag stroomverbruik, maar vraagt schaarse, complexe verpakkingsstappen.
GPU-prijzen blijven hoog
De prijzen van gaming-GPU’s zakken minder hard dan pc-bouwers hopen. Modellen als GeForce RTX 4070 en 4080 en Radeon RX 7800 XT blijven stevig geprijsd. Fabrikanten kiezen voor kleinere productieruns. De focus ligt bij datacenterlijnen die meer winst geven.
Nvidia haalt op het moment van schrijven het grootste deel van zijn omzet uit datacenters. Dat duwt het GeForce-segment omlaag in prioriteit. Nieuwe generaties komen, maar in beperkte aantallen. Zo houdt de schaarste aan tot ver in 2025.
Concurrentie helpt maar deels. AMD en Intel bieden alternatieven, zoals Radeon RX 7000 en Intel Arc. Ook zij investeren zwaar in accelerators voor servers. De prijsdruk op de markt voor gamers blijft daardoor beperkt.
SSD en RAM duurder
SSD-prijzen zijn opnieuw gestegen sinds eind 2023. Fabrikanten van NAND-flash, zoals Samsung en Kioxia/Western Digital, hebben productie eerder teruggeschroefd. Nu slokt de vraag uit AI-datacenters veel NVMe-SSD’s op. De retailvoorraad in Europa wordt krapper en duurder.
Ook DDR5-RAM is duurder geworden. Servers voor kunstmatige intelligentie gebruiken veel en snel geheugen. Dat trekt aanbod weg van de consumentenmarkt. Pc-upgrades kosten daardoor meer dan vorig jaar.
Consumenten in Nederland merken dit bij webshops en system builders. Een 2 TB NVMe-SSD of 32 GB DDR5 kost vaak meer dan een half jaar geleden. Bundelkortingen zijn schaarser. De totale prijs van een nieuw systeem stijgt zo met tientallen tot honderden euro’s.
Europa zoekt tegenwicht
Met de EU Chips Act stimuleert Europa nieuwe chipproductie. Projecten lopen in Duitsland en Frankrijk, zoals Intel in Maagdenburg en TSMC in Dresden met Europese partners. Ook STMicroelectronics en Infineon breiden uit. Doel is minder afhankelijkheid van Azië en Amerika.
Nederland speelt een sleutelrol via ASML, dat EUV-machines levert. Die systemen zijn nodig voor moderne chips en geheugen. Maar meer machines lossen HBM- en verpakkingsschaarste niet direct op. De doorlooptijd van fabriek naar winkel is jaren, niet maanden.
Kortom, beleid helpt op de lange termijn. Op de korte termijn blijft de markt krap. Europese kopers moeten rekening houden met volatile prijzen. Grote AI-investeringen drukken zwaarder op het aanbod voor consumenten.
Wat kun je nu doen
Overweeg een vorige generatie als de prijs goed is. Een snelle kaart van vorig jaar kan genoeg zijn voor 1080p of 1440p. Kijk ook naar de tweedehandsmarkt met garantie. Dat scheelt vaak honderden euro’s.
Kies gericht: 16 tot 32 GB RAM is nu een verstandige basis. Een PCIe 4.0 NVMe-SSD is voor de meeste games en apps snel genoeg. Betaal niet extra voor PCIe 5.0 als u de winst niet merkt. Let op prijs per gigabyte en per frame.
Timing helpt. Wacht op grote acties, zoals btw-dagen of Black Friday. Controleer bundels met games of store-tegoed. En let op energieverbruik: efficiënte onderdelen verlagen stroomkosten en warmte, zonder prestatieverlies.