De Chinese president Xi Jinping pleit voor mondiale regels voor kunstmatige intelligentie. In een toespraak in China, deze week, riep hij landen op samen te werken aan veilige en betrouwbare systemen. Hij wil misbruik en machtsconcentratie voorkomen en gelijke toegang tot technologie bevorderen. De oproep raakt direct aan het Europese debat over de AI‑verordening (AI Act) en de gevolgen voor overheid en bedrijven.
China wil wereldwijde regels
Xi Jinping vraagt om internationale afspraken over het ontwikkelen en inzetten van algoritmen. Hij koppelt die oproep aan economische groei en veiligheid. Het doel is dat landen kennis delen, maar ook elkaars wetgeving respecteren. China verwijst daarbij naar zijn Global AI Governance Initiative, een voorstel voor beginselen en samenwerking.
In dat initiatief legt Beijing de nadruk op veiligheid, transparantie en eerlijkheid. Het gaat bijvoorbeeld om het voorkomen van discriminatie door datamodellen. Ook wil China afspraken over het markeren van synthetische media, zoals door AI gemaakte beelden en stemmen. Zo moeten gebruikers weten wat echt is en wat niet.
Tegelijk wijst China op gelijke kansen voor opkomende economieën. Xi benadrukt dat regels innovatie niet mogen blokkeren. Technologie moet volgens hem “inclusief” zijn, zodat landen kunnen meedoen met onderzoek en toepassingen. Dat vraagt om standaarden die wereldwijd bruikbaar zijn.
Nadruk op digitale soevereiniteit
Beijing koppelt wereldwijde samenwerking aan het principe van digitale soevereiniteit. Dat betekent dat landen zelf bepalen hoe data en netwerken binnen hun grenzen worden bestuurd. De Cyberspace Administration of China (CAC) houdt toezicht op dit beleid. Het past in China’s bredere internetstrategie.
China heeft al nationale regels voor generatieve AI, systemen die nieuwe tekst, beeld of audio maken. De “Interim Measures for the Management of Generative AI Services” verplichten aanbieders tot veiligheidsbeoordelingen. Ook moeten zij synthetische content labelen en klachtenmechanismen inbouwen. Deze regels zijn op het moment van schrijven leidend voor Chinese platforms.
Dat beleid werkt door in grote Chinese bedrijven. Diensten rond Baidu’s ERNIE, Alibaba’s Qwen en Tencent’s Hunyuan vallen onder de CAC‑eisen. Zij controleren trainingsdata, beperken risicovolle uitkomsten en markeren deepfakes. Zo wil China laten zien dat toezicht en vernieuwing samen kunnen gaan.
Europese AI‑verordening botst deels
In Europa zet de AI‑verordening in op een risico‑gerichte aanpak. Hoge‑risico‑systemen, zoals algoritmen voor werving of infrastructuur, krijgen zwaardere plichten. Leveranciers moeten hun modellen testen, documenteren en gebruikers informeren. Ook deepfakes moeten duidelijk worden gemarkeerd.
De Europese AI‑verordening deelt systemen in risicoklassen: minimaal, beperkt, hoog en onaanvaardbaar. Hoe hoger het risico, hoe strenger de eisen voor transparantie, documentatie en menselijk toezicht.
De Chinese oproep sluit aan bij enkele EU‑prioriteiten, zoals veiligheid en labeling. Maar er zijn verschillen in uitvoering en toezicht. Europa leunt op onafhankelijke autoriteiten en rechtsbescherming voor gebruikers. China koppelt regels nauwer aan staatscontrole en nationale veiligheidsdoelen.
Voor grensoverschrijdende diensten spelen ook privacyregels mee. Europese organisaties moeten aan de AVG voldoen, met dataminimalisatie en duidelijke grondslagen. China kent eigen regels voor datalokalisatie en export van data. Dit maakt internationale AI‑samenwerking juridisch complex.
Gevolgen voor Nederlandse bedrijven
Nederlandse bedrijven die AI inkopen of aanbieden in China en Europa krijgen met twee regimes te maken. Een leverancier die ERNIE, Qwen of Hunyuan integreert, moet zowel CAC‑eisen als de EU‑AI‑verordening volgen. Denk aan het markeren van synthetische content en het bijhouden van technische documentatie. Dat vraagt om duidelijke contracten en technische controles vooraf.
Ook overheden voelen de impact. Bij aanbestedingen van chatbots of besluitvormende systemen tellen de “Europese AI‑verordening gevolgen overheid” direct mee. Gemeenten en uitvoeringsorganisaties moeten nagaan of een toepassing hoog‑risico is. Zij moeten dan extra eisen stellen aan uitlegbaarheid en menselijk toezicht.
Daarnaast blijft privacy leidend onder de AVG. Training met persoonsgegevens vraagt om een rechtmatige basis en vaak om dataminimalisatie en versleuteling. Bedrijven doen er goed aan datastromen te beperken en audits te plannen. Zo verkleinen zij juridische en operationele risico’s.
Internationale afstemming nog broos
China neemt deel aan gesprekken over AI‑veiligheid, onder meer bij topontmoetingen in het Verenigd Koninkrijk en Zuid‑Korea. Daar werd afgesproken meer te testen en risico’s van krachtige modellen te delen. Ook VN‑fora en standaardisatieorganisaties als ISO en IEC werken aan kaders. Toch zijn afspraken vaak vrijwillig en verschillen definities per regio.
De EU en China hebben wel gedeelde zorgen, zoals over deepfakes en misinformatie. Watermerken en herkomstlabels krijgen steun in beide blokken. Testprotocollen voor veiligheid worden stap voor stap opgebouwd. Dit kan later de basis vormen voor wederzijdse erkenning.
Maar geopolitiek en handel blijven een rem. Exportregels, sancties en uiteenlopende waarden over toezicht op online inhoud spelen mee. Daardoor is het lastig om één set wereldwijde regels te maken. Regionale wetgeving zal voorlopig leidend blijven.
Details en handhaving ontbreken nog
Xi’s oproep legt vooral principes vast, geen concrete handhaving. Er is nog geen duidelijk mechanisme om geschillen op te lossen of normen af te dwingen. Onzeker is ook hoe militaire toepassing van AI wordt begrensd. Dit zijn punten waar internationale fora nog geen harde lijn in hebben.
Voor bedrijven betekent dit dat zij niet kunnen wachten op één mondiaal kader. Praktisch gezien moeten zij voldoen aan lokale wetgeving én aan markteisen. Europese organisaties doen er goed aan hun AI‑registers, risicobeoordelingen en impactanalyses nu al op orde te brengen. Dat helpt bij zowel toezicht als markttoegang.
Voor beleidsmakers ligt hier een kans. Door te focussen op testmethoden, labeling en rapportage kan de EU aansluiting houden bij mondiale standaarden. Dat maakt het makkelijker om samen te werken met landen als China, zonder de eigen waarborgen te verliezen. Zo blijft de Europese AI‑verordening uitvoerbaar én internationaal relevant.